Gulp

Eindelijk weer een broek met knopen. Jarenlang trof ik in kledingzaken alleen nog maar ritsen aan als sluiting voor de gulp. Maar sommige broekenmakers leveren weer broeken met knopen.

Het is merkwaardig hoe na tientallen jaren het knoopgevoel nog steeds in je vingers zit. Maar er is wel een verschil met toen ik klein was. De broeken waren destijds wat ruimer bemeten zodat, wanneer je geplast had, de knoopjes van boven naar beneden, dan wel van beneden naar boven konden worden dichtgemaakt. Tegenwoordig zijn sommige broeken zo strak dat het aanbeveling verdient na het wateren ook de bovenste knoop in de broeksband los te maken en van onder af aan de zaak weer dicht te knopen.

Verder waren in die tijd ook de onderbroeken uitgerust met een gulp, zodat het niet nodig was om tijdens het pissen met één hand de rand van je slip naar beneden te duwen om met de andere te kunnen sturen en droogslingeren. Je hoefde hem slechts te voorschijn te halen en je kon, wanneer je de vaart er eenmaal in had, met losse handen je water langs boom of schutting laten lopen. In het geval van een korte broek bestond en bestaat natuurlijk ook nog de mogelijkheid om met bijvoorbeeld de linkerhand de rechterbroekspijp tegelijk met die van de onderbroek of slip naar voren en omhoog te trekken en met de rechterhand te richten.

De eerste jongens die bij ons op de lagere school een ritsbroek droegen, waren twee zoontjes van een wegenbouwer die tijdelijk in het dorp woonde en ik meen betrokken was bij de aanleg van een nieuwe weg van Almelo naar de `Witte Paal', tussen Ommen en Hardenberg. Het feit dat ze van elders kwamen en anders praatten dan wij was al reden genoeg om ze flink aan te pakken, maar dat ze ook nog de brutaliteit hadden om met dergelijke nieuwerwetsigheden naar school te komen rechtvaardigde in onze ogen dat de scheldpartijen onderstreept werden met slaan, schoppen, knijpen en spuwen. Eerde Beulakker, zoon van een kunstschilder uit het Westen, wat op zich al verdacht was, waagde het op een dag om knalrode sokken te dragen. Dat heeft hij geweten. Hij werd achtervolgd en uitgejouwd. Rock, Rock, Rock en Ro'ol, Rock, Rock, Rock en Ro'ol scandeerden we.

Maar goed, de knoopgulp is weer terug. Trouwens mijn grootvader van vaders kant herinnerde zich nog de opkomst van de gulp met knopen. Deze verdrong de klepbroek die toen gangbaar was. Twee kleppen of panden die in de vorm van een driehoek over elkaar werden geslagen en vastgeknoopt.

In de familie gaat het verhaal, en wij zullen vast niet de enige familie zijn waar dit verhaal de ronde doet, dat opa op een dag met de trein naar Limburg ging. Tegenwoordig word je via luidsprekers in de coupés op de hoogte gebracht van de stopplaatsen die je aandoet, maar destijds werd dat gedaan door de conducteur of de stationschef terwijl deze langs de trein liep. Bij een van de haltes hoorde opa: `Gulpen uitstappen' , waarop hij zijn hoofd naar buiten had gestoken en geroepen: `Kunt klepbroek'ng blie'm zitt'n?"