Dochters

Met de nodige jaloezie gekeken naar een expositie van de Amerikaanse fotografe Adriënne M. Norman in de Melkweg Galerie in Amsterdam. Prachtige, ontroerende foto's van Nederlandse vaders met hun dochters.

Mijn eigen dochters willen al vanaf hun puberleeftijd `liever niet' op de foto. Als ze ergens van gruwen, dan is het van het fototoestel dat plotseling tevoorschijn wordt gehaald. ,,Blijf even zo zitten, dit wordt leuk.'' ,,Nee, asjeblieft! Niet wéér! Ik zie er niet uit!'' In het fotoalbum duik ik steeds met een enorm spontane glimlach op, te midden van twee pruilende dochters die zich vurig op een andere planeet wensen.

Had ik maar de overredingskracht van Adriënne Norman. Zij plaatste in kranten een oproep aan dochters, luisterde naar hun verhaal over de relatie met hun vader en liet de keuze van de locatie aan hen over. Waarom vaders en dochters en niet moeders en zonen? Om de eenvoudige reden dat Norman zelf een bijzondere relatie met haar vader heeft. Haar ouders gingen lang geleden uit elkaar en zij en haar zus bleven bij haar vader, wat zeker in Amerika ongebruikelijk is.

Norman was bovendien geschokt door de vele verhalen die ze van vriendinnen hoorde over pedofilie en incest. Zij had altijd juist een goed contact met haar vader gehad. Met haar foto's laat ze zien dat dat óók mogelijk is (of kan worden).

Haar beste foto's dragen de suggestie van een zeer persoonlijke geschiedenis in zich. Welke? Daar mag je naar raden. De titels lichten soms een tipje van de sluier op, maar je eigen fantasie is de beste raadgever.

Een kloek geschapen dochter in legging en tijgerprinttruitje met haar vader op de rivierdijk. Titel: `De hereniging'. Een sterk op elkaar lijkende vader en dochter op de trap in een kloosterbibliotheek. Titel: `Voormalig priester en zijn dochter'. Een dochter naast haar sceptisch kijkende vader in een seniorenwoning in Deventer. Titel: `Na de begrafenis'. Dochter en vader aan tafel in een tehuis in Eindhoven. Titel: `Haar vaders laatste verjaardag'.

Op eigen kracht, zonder titel, redden de meeste foto's van Norman het ook bijvoorbeeld de schitterende foto van vader met baby aan het begin van de tentoonstelling maar de titels geven je gedachten iets om op te kauwen. Foto's, die ogenschijnlijk getrouwe afspiegelingen van de werkelijkheid, hoeven helemaal niet eenduidig te zijn. Een foto die mij zeer intrigeerde, was die met de titel `Herinneringen aan een moeilijke jeugd'. Genomen in het kantongerecht van Utrecht. Een vrouw zit aan een tafel, gezicht steunend op haar hand. Haar blik is melancholiek, tikje verscheurd. Naast haar op tafel twee wetboeken. Achter haar torent haar strak kijkende vader boven haar uit. Je vermoedt een treurige geschiedenis, maar welke? Ik kon het in dit geval niet laten om het de fotografe te vragen. Die dochter was zeer moeilijk opvoedbaar geweest, vertelde ze. Op haar veertiende was ze uit huis geplaatst. Dat drama had zich in dit zaaltje voltrokken.