Astronomen ontdekken twee planeten

Amerikaanse astronomen hebben bij twee sterren planeten ontdekt die ongeveer even zwaar en groot kunnen zijn als onze planeet Saturnus. Dat werd gisteren bekendgemaakt bij de NASA, die samen met de National Science Foundation het onderzoek van deze astronomen financiert. Met deze ontdekking lijkt men eindelijk onder de `magische' grens van de massa van Jupiter te zijn gekomen en worden de aanwijzingen sterker dat bij vele sterren ook kleine planeten kunnen ontstaan.

De astronomen Geoff Marcy, Paul Butler en Steve Vogt zoeken al vijf jaar lang in het spectrum van sterren naar tekenen van minieme, periodieke snelheidsvariaties. Die wijzen er vaak op dat er iets om zo'n ster heen draait en uit de grootte en periode van die variatie is dan de minimale massa van die onzichtbare begeleider af te leiden. Het duurt echter jaren voordat van één ster voldoende metingen zijn vergaard om zo'n conclusie te kunnen trekken.

Marcy, Butler en Vogt hebben tweederde van de ongeveer 30 planeten bij andere sterren ontdekt. Al die planeten zijn echter (veel) zwaarder dan Jupiter, de grootste planeet in ons zonnestelsel. Die grote massa sluit niet uit dat sommige begeleiders méér gemeen hebben met lichte, `mislukte' sterren en ook op dezelfde manier als sterren zijn ontstaan: door het samentrekken van delen van een kosmische waterstofwolk.

Nu hebben de drie astronomen echter bij een ster in het sterrenbeeld Eenhoorn en een ster in de Walvis een planeet ontdekt die een massa van mogelijk die van Saturnus heeft.

De planeten bewegen op heel korte afstand, in respectievelijk 3 en 75 dagen, om hun moederster. Ze bestaan waarschijnlijk uit gas dat tot zo'n duizend graden wordt verhit. Hun geringe massa – indien bevestigd – sluit nu uit dat zij via het proces van stervorming zijn ontstaan. Ze moeten net als de planeten in ons zonnestelsel in een schijf van gas en stof rond hun moederster zijn gevormd.

De nu ontdekte planeten maken het aannemelijker dat er ook bij andere sterren planeten van het formaat van de aarde kunnen ontstaan.

Als dat bij de onderhavige sterren ook is gebeurd, zullen die planeten echter weer zijn verdwenen.

De twee `Saturnussen' zijn waarschijnlijk op grotere afstand van hun moederster ontstaan en naderhand dichterbij gekomen. Eventuele kleinere planeten zullen tijdens deze migratie het veld hebben moeten ruimen.