Raad van State uit kritiek op kabinet bij privatisering

De Raad van State waarschuwt voor onbezonnen privatiseringen in Nederland. Ook vindt het belangrijkste adviesorgaan van de regering dat de privatisering van overheidstaken een aantal ongewenste neveneffecten heeft.

In een toelichting op het jaarverslag van de Raad dat gisteren in Den Haag werd gepresenteerd, zei vice-voorzitter H.D. Tjeenk Willink dat er door het afstoten van overheidstaken ,,een netwerk van nieuwe regels'' nodig is, dat uitgevoerd moeten worden door verzelfstandigde toezichthouders, met ieder hun eigen beroepsprocedures. Dit alles zorgt volgens Tjeenk Willink voor tal van conflicten die er niet zouden zijn als de taken door een overheidsbedrijf zouden worden uitgevoerd.

Tjeenk Willink ziet deze ontwikkeling als een oorzaak voor het proces van onbedoelde ,,juridisering''. De Raad van State roept de politiek op om zich hier van tevoren beter van bewust te zijn.

De Raad van State signaleert voorts ,,een zekere kentering'' in het denken over privatisering, nu de regering besloten heeft waterleidingbedrijven in handen van de overheid te houden en de marktwerking in het railvervoer ,,niet van de grond'' komt. Het adviesorgaan merkt op dat de bij privatisering gekozen wettelijke systemen ,,nogal uiteenlopen''.

Een punt van zorg betreft voor de Raad van State het toezicht op geliberaliseerde en geprivatiseerde nutssectoren: ,,De Raad heeft de indruk dat de regeling van het toezicht veelal het sluitstuk is van privatisering en liberalisering. Het toezicht, de eisen die daaraan gesteld moeten worden en de praktische mogelijkheden om die eisen te realiseren, dienen van meet af aan onderdeel uit te maken van de beleidsontwikkeling die de grondslag vormt voor operaties als deze'', aldus het jaarverslag. De Raad suggereert de diverse toezichthouders meer te laten samenwerken, ,,zo niet samen te voegen''.

Ook de verhouding tussen minister, ministerie en toezichthouders vindt de Raad van State niet duidelijk of goed doordacht. Het behoud van ,,materiedeskundigheid'' op de ministeries noemt het adviesorgaan ,,een vaak verwaarloosd punt''. ,,Zonder een op voorhand goed doordacht en georganiseerd toezicht is privatisering en liberalisering op de onderhavige terreinen niet verantwoord'', aldus de Raad van State. Volgens de Raad heeft de regering overigens haar eerdere advies voor liberalisering ,,langs de weg der geleidelijkheid'' in de wind heeft geslagen.