Anti-taboe-industrie

Op een gegeven moment gebeuren er ongelukken in een van die reality shows. Een zelfmoord, een keihard gevecht, een dodelijke val van degene die een uitdaging aan gaat. En dan krijg je de wereldwijde reflectie van ,,hoe heeft het toch zo ver kunnen komen'' en dieptereportages over Endemol dat plotseling diep in aanzien zakt. Een ding is zeker: elke trend heeft zijn eind.

Het succes van Big Brother heeft de televisiemakers zelfvertrouwen gegeven en de deur opengezet naar steeds heftiger programma's. Gisteren presenteerde een trotse Fons van Westerloo bij Barend en Van Dorp zijn nieuwe programma Geboeid, ,,een leuk, humoristisch programma''.

Vijf jonge mensen zijn vijf dagen lang aan elkaar geketend en elke dag valt er eentje af. Volgende week begint het. In het getoonde fragment gisteren zag ik ze struikelend over het strand rennen, twee vliegers achter zich aan slepend. Hoe slapen ze, hoe gaan ze naar de wc? Heel spannend en volgende week zult u het zien.

De bedoeling is dat ik en mijn collega's er verontwaardigde stukjes over schrijven, zodat u nieuwsgierig gaat kijken. Taboes doorbreken heeft niets meer met ideologie te maken maar is een industrieel product geworden in jeugdomroep BNN, Waskracht! en in de programma's van Veronica en SBS6, zonder humor en zonder subtiliteit. Misschien is het een generatiekwestie, jongeren storen zich minder aan dergelijke programma's dan ouderen en zijn gewend om geen enkel televisiebeeld nog serieus te nemen, maar het kan ook gewoon een leeftijdkwestie zijn. De adverteerder wil jonge kijkers dus de 54-jarige Van Westerloo doet gewoon leuk met die jongeren mee. Waar houdt het op?

Sommige taboes die in de jaren zeventig werden verbroken, zijn weer helemaal terug, zoals het taboe op pedoporno. In Amerika is onder druk van de adverteerders het geweld op televisie gedempt. CDA-fractieleider J. de Hoop Scheffer stelde voor om porno en extreem geweld achter de decoder te zetten. Daar ben ik het wel mee eens, maar het is niet gemakkelijk uitvoerbaar. Valt het kermisgekijf van Jerry Springer onder dat geweld, zoals De Hoop Scheffer suggereerde? Lijkt me niet, maar het zou wel later uitgezonden moeten worden dan zes uur, want het is geen kinderprogramma. Een wetenschappelijk onderzoek naar de gevolgen voor de kijkers, zoals Van Westerloo voorstelde, lijkt me niet nodig. De minimumleeftijd van 16 jaar voor cafébezoek is ook niet wetenschappelijk te staven. Het is een democratisch besluit op grond van opvoedingsnormen, hoezeer de brouwerij dat ook betreurt.

Dat de kijker niet alles pikt, blijkt uit de ontwikkeling in De Bus, de opvolger van Big Brother bij SBS6, met populariteitsstemmingen en afvallers. De deelnemers trekken vier maanden door het land in een bus. Na kijkersprotesten heeft de populaire deelnemer Seki vrijwillig zijn koffers gepakt. De lange havenarbeider was een wandelende tijdbom, vol rancunes, wantrouwen en terreur die herhaaldelijk moest worden gemaand over zijn ruwe taalgebruik. Er hing een dreigende sfeer en hij had het met name begrepen op de vrouwen, die altijd door hem werden afgesnauwd. Ik vraag me af welke voetbalvandalen hem op gegeven moment met bijna eenvijfde van de stemmen bovenaan hadden geplaatst. Afgelopen week kreeg hij een ,,gele kaart'' voor zijn getier dat als een zwarte wolk over het gezelschap hing. De kijkers hadden voor de tweede keer heftig geprotesteerd.

Er kwamen tips over een crimineel verleden van Seki. De mentale coach vroeg Seki of dat waar was. Seki antwoordde niet op de vragen naar zijn verleden en besloot op te stappen. Er is grote opluchting en uitgelatenheid in het busgezelschap. Alleen deelnemer Büllent, de knappe politieagent, is bedroefd over het vertrek van degene die hem eerst zo terroriseerde. Op de ramen plakt hij foto's van zijn vroegere beul die het programma zo spannend maakte.