Scheiding nekt corrupte burgemeester São Paulo

Brazilië kan meepraten over corrupte burgemeesters. In São Paulo draait het om miljarden. Burgemeester Pitta werd verraden door vrouw en zoon.

Dat de burgemeester van de miljoenenstad São Paulo corrupt was, wist iedereen al jaren. Vorig jaar telde Celso Pitta nog een bedrag van dertig miljoen gulden neer om gemeenteraadsleden `aan te moedigen' tegen zijn ontslag te stemmen.Burgemeester Pitta dreigt nu zijn baan te verliezen in een fraudezaak, waarbij hij had meegeholpen aan een zwendel van meer dan 1,5 miljard gulden. Een volledig budget aan afgeboekte, maar nooit betaalde salarissen ging in rook op.

En zo lopen er nog dertien fraude- en corruptiezaken tegen Pitta. Toch moest `de wraak van een vrouw' aan te pas komen voordat Brazilië zijn eigen bonnetjesaffaire had. Vrijdag is de burgemeester van de grootste stad van Latijns Amerika uit zijn functie gezet, al werd hij zondag door een vormfout weer tijdelijk geïnstalleerd. Oorzaak: de getuigenis van zijn echtgenote. ,,De man aan wie ik mijn liefde, steun en respect heb gegeven is niet meer'', zei mevrouw Nicéia Pitta in een tv-vraaggesprek twee weken geleden. Sinds een paar maanden ligt het echtpaar Pitta in scheiding. ,,Omdat ik zijn betrokkenheid bij de corruptie niet meer verdraag'', verklaart mevrouw Pitta. ,,Omdat ze hysterisch is'', kaatst meneer Pitta terug.

Feit is dat mevrouw Pitta een goed gedocumenteerd boekje opendeed over de zaken van haar man. ,,Hij was niet sterk genoeg om niet met de vuile spelletjes mee te doen'', zegt mevrouw Pitta, die onder politiebescherming staat. ,,Ze lijdt aan delirium. Die vrouw heeft doktershulp nodig'', antwoordt meneer Pitta. Waarop mevrouw Pitta terugkaatst: ,,Opmerkelijk hoe hij plotseling expert is op psychologisch gebied. Als hij wil, laat ik me onderzoeken.''

Corruptie is niet opmerkelijk in São Paulo, dat ertegen wordt opgetreden wel. Van Adhemar de Barros, die de stad in de jaren vijftig en zestig domineerde, zei zijn aanhang: ,,Hij is een dief, maar hij krijgt dingen voor elkaar.'' Onder Paulo Maluf, de voorganger en mentor van Pitta, nam de corruptie legendarische proporties aan, maar tot vervolging kwam het nooit. Pitta, de eerste zwarte burgemeester van São Paulo, raakt als eerste werkelijk in problemen.

Een belangrijk onderdeel van het schandaal gaat over het `zakgeld' van 25.000 gulden dat Pitta elke maand ontving van de rijke ondernemer Jorge Yunes. De burgemeester kreeg het in een envelopje dat hem werd toegeschoven tijdens het maandelijkse diner in de villa van Yunes. ,,Een man kan toch niet leven van een burgemeesterssalaris'', zei Yunes, de grootste uitgever van schoolboeken van Brazilië. Officieel staan de giften aan Pitta te boek als `leningen'. In totaal `leende' de ondernemer 950.000 gulden aan de burgemeester, waarvan geen cent is terugbetaald. Sterker nog. Vorige week klopte de burgemeester van São Paulo opnieuw bij zijn rijke vriend aan. Kon Yunes hem met het oog op de huwelijksproblemen niet een flat in de binnenstad geven?

Het was uiteindelijk zijn zoon die de burgemeester de doodsteek gaf. ,,Yunes gaf mijn vader dat geld niet voor niets'', vertelde de zoon van Pitta vorige week. De betalingen zouden bedankjes zijn voor `gunsten', zoals de verandering van het bestemmingsplan in een gebied waar Yunes terrein bezit. Opmerkelijk, zo'n verklaring van een zoon die drie weken eerder zijn vader nog voor 25.000 gulden kwam afpersen. ,,Ik heb hem uit het gemeentehuis laten verwijderen'', zei Pitta over die episode.

Intussen heeft de zoon zijn pijlen nu ook op zijn moeder gericht. ,,Ook zij heeft 150.000 gulden van Yunes ontvangen'', beschuldigt hij. ,,Dat was voor consultancy bij de aankoop van schilderijen'', probeerde moeder, maar zij geeft nu toe dat het smeergeld was voor haar man. Zo neemt de Pitta-oorlog elke dag nieuwe wendingen. We leren bijvoorbeeld dat de zwarte labrador van de familie Pitta `raadslid' heet. Celso Pitta: ,,Omdat de gemeenteraadsleden van São Paulo, net als mijn hond, alleen doen wat ze gevraagd wordt als ze er iets voor terugkrijgen.'' Nicéia Pitta verklaarde te hebben gezien dat haar man raadsleden omkocht. Hij ontving het geld op zijn beurt weer van ondernemers. Een busonderneming die geen concurrentie wil, of een kippenkweker die de lunch van de gemeente levert: `kip-gate'.

En wat is de reactie van de Brazilianen? ,,Vertel nooit iets tegen je vrouw'', zegt Luiz, een ondernemer uit Rio. ,,En noem haar nooit gek, want dan verlies je.'' Wat hem zorgen baart, is het `verraad' van de zoon. Daar draait het in de media ook om. ,,Het verraad van een zoon doet pijn'', zegt Pitta. ,,Een vrouw kan je ex-vrouw worden. Maar een zoon kan nooit je ex-zoon zijn.''