De eurohype komt eraan

Zijn Nederlandse bedrijven en instellingen (te) laks met de voorbereiding op de komst van de euro? Of is dat maar een stelling van adviseurs die, nu het millenniumprobleem is opgelost, een nieuwe markt willen scheppen? Waar is dat de euro op veel manieren ingrijpt op de bedrijfsvoering. Het is niet alleen een zaak van cijfers voor en achter de komma, maar ook een managementprobleem.

Automatiserend en adviserend Nederland heeft na de oplossing van het millenniumprobleem een nieuw levensdoel. De euro. En plotseling, een paar maanden na de eeuwwisseling, blijkt de oplossing van het millenniumprobleem nog maar een peulenschil te zijn in vergelijking met de invoering van de nieuwe munt. Voor het bedrijfsleven kan volgens dezelfde adviseurs de euro wel vijf keer duurder uitvallen dan het datumprobleem, dat nog altijd zo'n 20 miljard gulden kostte.

Dreigt weer de hype van de consultant, die – net terug van zijn uitgebreide millenniumvakantie – een nieuw probleem creëert? ,,Natuurlijk begrijp ik de scepsis van de klant, maar er zijn nu eenmaal twee unieke gebeurtenissen binnen een korte periode. Net als bij het millennium zie je het bedrijfsleven ook nu weer langzaam op gang komen. Daarom zal er de komende maanden nog hard gewerkt moeten worden om op tijd klaar te zijn'', verwacht Nico Huizing van het accountants- en advieskantoor Ernst & Young en betrokken bij de euroconversie binnen bedrijven.

Sommige bedrijven laten het op het laatste moment aankomen, volgens Thom Schiltmans van het `euro competence-center' van automatiseerder CMG, omdat de euro alleen maar als een kostenpost wordt gezien. ,,En bij heel wat bedrijven is dat ook het geval. Toch moet je mee, want bij het millenniumprobleem, een technische zaak, kan je nog geluk hebben gehad, maar de invoering van de euro is wettelijk geregeld, en daar komt niemand onderuit. Op 1 juli 2002 bestaat de gulden gewoonweg niet meer.'' En net als rond de eeuwwisseling signaleert Schiltmans een probleem dat in het voordeel van de advieswereld werkt. ,,De euro-kennis is beperkt: softwarebedrijven zullen uiteindelijk aan hun bestaande relaties de voorkeur verlenen.''

Het europrobleem is eigenlijk net zo overzichtelijk als het millenniumprobleem: over 21 maanden hebben we een nieuwe munt die niet alleen in sigarettenautomaten moet passen, maar ook in de nieuwe boekhouding. Gezien het internationale karakter van het Nederlands bedrijfsleven lijkt het probleem niet zo groot: of je nu met Duitse marken rekening moet houden of met euro's, dat maakt toch niets uit?

,,Dat is om meerdere redenen niet waar. De wet bepaalt dat na volgend jaar alle bedragen via de euro herleid moeten worden. Er komt dus niet alleen een nieuwe munt bij, maar elke valutawisseling moet via de euro verlopen'', aldus Huizing van Ernst& Young. ,,En de euro grijpt op vele manieren in op de bedrijfsvoering: niet alleen administratief, maar ook op het vlak van bijvoorbeeld marketing. Wat doet een ondernemer die al jaren iets voor 9,95 gulden verkoopt, wordt dat dan 4,52 euro? De wet verplicht hem een precieze omrekening te maken, maar fraai is het commercieel gezien niet.''

Het millenniumprobleem leek weliswaar de nodige risico's met zich mee te brengen – geen licht, geen water – maar het probleem was vooral technisch van aard. De invoering van de euro is daarnaast ook nog eens een managementprobleem en daardoor veel moeilijker in financiële kosten uit te drukken. ,,Bijvoorbeeld bij een uitgever die losbladige abonnementen verkoopt voor 4 cent per pagina. Wanneer hij dat verandert in 2 eurocent betekent dat een prijsstijging van 10 procent en de vraag is of hij dat wil'', aldus Huizing. ,,Beter is het wellicht om voortaan per honderd pagina's af te rekenen of door niet af te ronden op centen maar tot vier cijfers achter de komma te rekenen. Het is allemaal op te lossen, maar niet zomaar door een automatiseerder. Voor dit soort problemen moet het management zelf met een oplossing komen.''

Niet alleen voor bedrijven met kassa's of speelautomaten zorgt de euro dus voor extra problemen. Wat te denken van verzekeraars, net bijgekomen van de millenniumrisico's, die hun polissen moeten aanpassen. Een eigen risico van 1000 gulden wordt opeens 453 euro plus een beetje, niet echt een getal waar de klant iets mee kan. ,,De verzekeraars zullen rond 2002 met een voorstel komen om die bedragen af te ronden'', verwacht een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. ,,Als klant kan je dat aanbod accepteren, maar je kan er ook voor kiezen om met niet afgeronde eurobedragen te blijven werken. De overgang naar de euro is in elk geval niet een extra moment om een polis te beëindigen: dat is natuurlijk nooit de opzet geweest.''

De verzekeraars zijn, mede door hun hoge automatiseringsgraad, naar eigen schatting zo'n anderhalf miljard gulden (ruim 679 miljoen euro) kwijt aan de komst van de nieuwe munt. In hoeverre dat op korte termijn kan worden terugverdiend is nog niet duidelijk. ,,De concurrentie onder de Nederlandse verzekeraars is wel zo groot dat de klant niet bang hoeft te zijn dat dat bedrag zomaar op hem wordt verhaald'', aldus het Verbond van Verzekeraars.

Dat Nederland in Europa niet vooroploopt met de euro-voorbereidingen blijkt uit de financiële transacties van het bedrijfsleven. Vorig jaar verliep van het geldverkeer tussen bedrijven minder dan 1 procent in euro's, tegen bijna 3 procent in België en bijna 6 procent in Spanje. ,,Maar het is moeilijk om een vergelijking met andere landen te maken. Credit-cardbetalingen in Nederland worden allemaal in guldens uitgedrukt, terwijl in andere landen ook euro-uitschrijvingen mogelijk zijn'', aldus Schiltmans van CMG. ,,Daarom is het moeilijk om de al of niet bestaande achterstand in getallen uit te drukken.''

Uit een enquête van het accountantskantoor KPMG lijken de voorbereidingen in de verschillende landen niet zo heel veel te verschillen. Eind vorig jaar had, in lijn met het Europese gemiddelde, 68 procent van de ondervraagde ondernemers in de Benelux een kostenraming gemaakt van de euro-conversie, terwijl 60 procent een speciaal euro-budget heeft. Italië steelt bij deze enquête de show; 92 procent van de Italiaanse bedrijven heeft al een calculatie van de euro-kosten gemaakt. Die kosten kunnen in de mediterrane landen nog wel eens hoger uitvallen, omdat zij (samen met de Belgen) voor het eerst met komma's in bedragen gaan werken. Bij de lires, escudo`s, peseta's en franken gebeurt dat nu niet.

De KPMG-enquête heeft bij het ministerie van Financiën verbazing gewekt, mede door het geringe aantal deelnemende bedrijven en de plaats van oorsprong van het onderzoek: Londen. Een zegsman maakt zich over de voorbereidingen van het Nederlands bedrijfsleven in elk geval geen zorgen. ,,Ik heb sterk de indruk dat die adviseurs naar een nieuwe markt op zoek zijn. Wij hebben juist gepropageerd dat bedrijven eerst het millennium oplossen en daarna pas aan de euro gaan denken, anders loopt iedereen elkaar maar voor de voeten. Er is geen enkele aanleiding voor paniek wanneer de resterende tijd goed wordt gebruikt.''

Naast de bedrijven lijken vooral de gemeenten in Nederland redelijk laat te zijn met de euro-conversie. Eén op de zeven gemeenten moet zelfs nog beginnen met de aanpak van het probleem, zo bleek een maand geleden uit een rapport van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Behalve de noodzakelijke aanpassing aan de parkeermeter moet vanzelfsprekend ook de gemeentelijke automatisering worden omgegooid. Maar een derde moet nog beginnen met het in kaart brengen van de gevolgen voor de automatisering. Niet onlogisch, vindt Huizing. ,,Met name bij de kleinere gemeenten is de personeelscapaciteit grotendeels door de millenniumproblematiek verbruikt. Die moeten nu een inhaalslag maken, snel, want de euro-problematiek is nu eenmaal ingewikkelder dan het lijkt.''

Zelfs computerbedrijven vergissen zich in de complexiteit, want lang niet alle (nieuwe) softwarepakketten kunnen de euro aan. Basda, de koepel van Britse automatiseerders, heeft samen met Ernst & Young een aantal eisen opgesteld waaraan de softwarepakketten in 2002 moeten voldoen. Een van de eisen aan de automatisering is de zogeheten `triangulation'; bij een omrekening van guldens naar marken dient dit via de euro te verlopen. Verder moet de programmatuur in de omrekening met zeker drie getallen achter de komma werken. Ook moeten centen die na afronding overblijven een apart plaatsje in de boeken krijgen. ,,Een kwart van de pakketten blijkt de test de eerste keer niet te halen en moet worden aangepast. Eén softwareproducent is al een jaar bezig om zijn product europroof te krijgen. Dat zegt toch wel iets over de complexiteit'', aldus Huizing.

Volgens Thom Schiltmans van CMG wil een stempel van Basda nog niet zeggen dat alles werkt zoals het moet. Het ligt nog complexer. ,,Zij bekijken die financiële software slechts op een paar aspecten, dus zoveel zegt een certificering niet. Tussen klanten en consultants ontstaan vaak van dit soort communicatiestoringen: dat een pakket voor de euro geschikt is, betekent in veel gevallen dat je de euro naast de gulden kan gebruiken. Een administratie voeren met de euro als basis vereist echter veel meer.''