Clinton op reis

HET HAD EEN BOEIENDE reis geweest kunnen zijn, zo halverwege zijn presidentschap: Clintons trip achtereenvolgens naar Bangladesh, India, Pakistan en Oman, met de top in Genève met de Syrische president Assad als sluitstuk. Het programma was ambitieus genoeg. Bangladesh kreeg erkenning als een van de armste landen van de wereld. Het presidentiële bezoek aan dat land schept verplichtingen voor Clintons opvolger. India maakt tegenwoordig aanspraak op de karakteristiek ,,regionale macht, opkomende wereldmacht''. Na deze visite kan het land niet meer door de VS in de hoek worden gezet zoals voorheen de gewoonte was. Pakistan is een oude en beproefde bondgenoot, ook al vindt zijn flirt met het moslimfundamentalisme van Talibaan en Bin Laden geen genade in Washingtons ogen.

De vraag is of de beoogde doelen dichterbij zijn gekomen. India bijvoorbeeld weet de Amerikaanse toenadering naar waarde te schatten, heeft zich bereid verklaard, onder voorwaarden, van verdere kernproeven af te zien, maar kan zijn status van nieuwe atoommacht natuurlijk niet meer ongedaan maken. Clinton had hier niet alleen het obstakel van zijn eigen aanstaande vertrek uit het ambt te overwinnen, maar heeft in de strijd tegen de verspreiding van kernwapens ook de schijn tegen zich gekregen. Tenslotte heeft de Amerikaanse Senaat vorige herfst het alomvattende internationale verbod op kernproeven verworpen. De Indiërs hebben Clinton er niet al te duidelijk aan willen herinneren, maar het feit ligt er.

CLINTON HEEFT juist wegens de ernstige spanningen op het subcontinent zijn afkeer van het militaire bewind in Pakistan overwonnen en de junta toch met een bezoek vereerd. Hij waarschuwde generaal Musharraf tegen Pakistans pogingen om via een gewapend conflict de kwestie-Kashmir op de internationale agenda geplaatst te krijgen. Waar twee kernwapenmogendheden tegenover elkaar staan, past uiterste zelfbeheersing, luidde de presidentiële boodschap. De Amerikanen hebben er ervaring mee opgedaan. Spoedige terugkeer naar de democratie, hoe onvolkomen die in Pakistan ook mag zijn, is een Amerikaanse eis. De generaals hoorden de president beleefd aan.

Het onderhoud met Assad liep uit op een regelrechte teleurstelling. Ondanks alle speculaties over diens verlangen nog voor zijn aftreden orde op zaken te stellen: het Syrische staatshoofd heeft een eenvoudige voorwaarde. Eerst moet Israel beloven de gehele Golan te ontruimen, daarna kan er gepraat worden over de Israelische wensen. Clinton telefoneerde nog even met premier Barak, maar het overleg bleef muurvast zitten.

Al met al heeft de president een paar piketpalen in de grond geslagen waaraan zijn opvolger eventueel een beleid kan vastknopen. Maar hem ontbrak het gezag en de invloed om werkelijk zaken te doen. Zo bezien diende de reis vooral als bezigheidstherapie voor een vertrekkende leider.