`Tongkat' van Vlaming Verhelst wint Gouden Uil

De Vlaamse schrijver Peter Verhelst heeft zaterdag verrassend de Gouden Uil Literatuurprijs voor het beste Nederlandstalige boek van 1999 gewonnen. De jury koos unaniem zijn boek Tongkat. Een verhalenbordeel.

De jury prees het als experimenteel geldende boek als ,,een aards, hemels en hels vuurwerk, zo zinnelijk dat je het proeft'' dat ondanks zijn ,,vormelijke strakheid danst als geen ander.'' Verhelst krijgt bij de onderscheiding een geldprijs van 25.000 euro. Hij sprak na afloop van de uitreiking in het Brusselse hotel Le Plaza van een ,,verbijsterende ervaring voor een marginaal auteur als ik.''

Eerder op de dag had een jongerenjury van Vlaamse en Nederlandse scholieren Tongkat al bekroond met de Jonge Gouden Uil, een project dat het lezen moet bevorderen.

Het boek van Verhelst gaat over een land, waar het van de ene op de andere dag zo ijzig koud wordt dat het bloed in de aderen van veel mensen bevriest. Ook de tijd bevriest, want die is nog slechts de herinnering aan warmte. Verhelst introduceert ook de titanenzoon Prometheus, die het vuur achter zijn tanden bewaart. Verder figureren in zijn boek Ulrike en Andreas – een verwijzing naar de Baader-Meinhofgroep destijds in Duitsland – die in een kraakpand wonen, waar Ulrike zich over Prometheus ontfermt. In het stadsbordeel werken prostituees, die `tongkatten' worden genoemd.

Verhelst zei onlangs in het weekblad Humo dat zijn boek over België gaat, met een verwijzing naar het koningshuis. Door verhaallijnen net niet perfect te laten samenvallen, moet volgens Verhelst de fantasie van de lezer worden geprikkeld.

Vooraf waren Charlotte Mutsaers met Zeepijn en Oscar van den Boogaard met Liefdesdood als de grootste kanshebbers getipt voor de Gouden Uil Literatuurprijs, een van de belangrijkste prijzen voor Nederlandstalige literatuur. Van den Boogaard had al enkele keren eerder de Gouden Uil op een haar na gemist. De overige twee genomineerden waren Tom Lanoye met Zwarte tranen en Frank Westerman met De graanrepubliek. Westermans boek was het enige genomineerde non-fictieboek. Tot vorig jaar was er nog een aparte Gouden Uil voor de categorie non-fictie.

De Gouden Uil Publieksprijs ging zaterdag naar Tom Lanoye's Zwarte tranen. Het boek van deze Vlaamse schrijver en performer wordt aangeduid als een soap over de gebeurtenissen de afgelopen jaren in België.

De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs was voor de Nederlander Toon Tellegen met het dierenverhaal De genezing van de krekel. Tellegen zei dat hij graag eens over iets anders dan dieren had geschreven, maar na de toekenning van de prijs `geen spijt' had dat hij toch een krekel als onderwerp had genomen. Volgens de jury was het een nek-aan-nekrace geweest met Het is de liefde die we niet begrijpen van Bart Moeyaert. De Jonge Gouden Uil voor jeugdliteratuur ging naar Voor altijd samen, amen van Guus Kuijer.