`Meester van de oerkreet' in vorm

Peter Brötzmann is klarinettist en saxofonist, maar op zijn visitekaartje had net zo goed `professioneel sloper' kunnen staan. Al bijna veertig jaar lang gaat hij de muzikale conventies omtrent melodie en vaste ritmepatronen te lijf met een passie die grenst aan het geweld. Met het legendarische album Machinegun vestigde de blazer uit Wupperthal zich in 1968 als absolute leider van de Europese free jazz. En die status van `meester van de oerkreet' is nog steeds van toepassing, zo bleek gisteren in Dodorama. Brötzmann en begeleiders pleegden een weldoordachte aanslag op de esthetica, de dwingelandij van het notenstelsel en de trommelvliezen van de toehoorders.

Brötzmanns stijl en repertoire zijn misschien niet meer zo wereldschokkend als vier decennia geleden, aan kracht, vitaliteit en urgentie heeft het spel van de bijna zestigjarige nog niets ingeboet. Met dichtgeknepen ogen en een rood aanlopend, diep tussen de schouders getrokken hoofd, blies hij als vanouds een half doosje rieten aan stukken. Zijn, over de kleppen razende, vingers lieten de gruizige klanken zo snel op elkaar volgen dat ze tot een grillige klomp versmolten. In gillende boventonen en van emotie overlopende trillers, keerde de saxofonist zich binnenstebuiten. Alle in zijn lijf aanwezige expressiedrang, drukte hij door zijn hoorn de wereld in.

Brötzmanns begeleiders, de Japanners Keiji Haino en Shoji Hano, deden in intensiteit niet onder voor de Duitse krachtmens. Drummer Hano vuurde het ene salvo na het andere af, daarmee het tempo en het volume op een constant niveau houdend. Gitarist Haino – gesnoerd in zwart leer en getooid met zonnebril en een halve meter haar verloochende zijn Noise Music-verleden bij onder andere Sonic Youth en John Zorns Naked City niet. Hij trok een muur van maagtrillingen veroorzakend gebrul en oorverdovende feedback op.

Haino's bijdrage als `zanger' van woordloze klanken bleek afwisselender dan zijn gitaarspel. Met stembanden van elastiek evenaarde hij het tussen gefluister en orkaankracht bewegende geluidsspectrum van Brötzmann. Hij wist de leider zelfs tot een lieflijk melodietje op klarinet te verleiden. Maar zodra het publiek ook maar even het idee kreeg te zijn beland in een relatief conventioneel intermezzo, haalde de vleesgeworden blaasbalg weer genadeloos uit om zijn toehoorders onderuit te blazen.

Concert: Trio Brötzmann, Haino & Hano. Gehoord: 26/3 Dodorama, Rotterdam.