Jospin hervormt kabinet in plaats van land

De grote betoging van het onderwijspersoneel stelde vrijdag weinig voor. Toch rollen er koppen in de regering.

Ze houden beiden met één hand de stok vast. Het bord dat er op vastgetimmerd is, roept aan de ene kant: ,,Nee Tegen De Hervorming!'' en aan de andere: ,,Jospin, onze stemmen krijg je niet meer!'' Ze geven les op een lycée in Marignane, de door het Front National bestuurde voorstad van Marseille. Ze zijn deze vrijdag naar de tweede landelijke demonstratiedag van het onderwijs gekomen, omdat ,,het zó niet langer kan.'' Zijn ze tegen De Hervorming? Helemaal niet! Ze zijn tegen déze hervorming, van die afschuwelijke Allègre, die de docenten voor ,,luie leugenaars'' uitmaakt. Ze hebben nooit op de socialisten van Jospin gestemd – Brigitte, lerares Frans, stemt al jaren rechts en Françoise, lerares Spaans, stemt altijd al ,,zo links mogelijk'' – ,,maar Jospin begrijpt heel goed wat we bedoelen.''

Frankrijk, of in elk geval de onderwijssector, is in de war. De talloze onderwijsbonden liepen tien dagen geleden nog zeldzaam eensgezind te hoop tegen de hervormingen van Claude Allègre, minister van Onderwijs, maar vrijdag zat er duidelijk de klad in. De bond van de ouders van leerlingen had deelname afgeraden en de opkomst was de helft van die op 16 maart. Op de spandoeken staan lange epistels, slogans ontbreken en voorzover wel aanwezig spreken ze elkaar tegen. Het ene bord verguist de hervorming, dat ernaast verwelkomt die juist.

,,Jospin begrijpt het wel.'' Het is de manier waarop ,,de technocraat'' Allègre te werk gaat. Dáárover is iedereen het eens. Zijn hoofd is de inzet van de demonstratie. Op z'n laatst morgenochtend wordt het afgehakt, door zijn boovriend Jospin. De vriend moet wel, de even grote als onbestemde onvrede in de sector eist een prijs. Zoals de belastingambtenaren ook beloond gaan worden met het aftreden van hun minister, Christian Sautter. Intrekking van de hervorming van hun dienst hebben ze vorige week al voor elkaar gekregen.

Nog altijd houdt Jospin vast aan de ,,modernisering'' van Frankrijk, maar de ministers die in zijn opdracht de vernieuwing vormgeven, zendt hij heen. Tegen de zin van `Europa' gebruikt hij de door de gunstige economie veroorzaakte meevallers (ruim 16 miljard gulden) niet voor verlaging van het begrotingstekort. Dat komt met 1,8 procent van het BNP nog altijd uit boven het Europese gemiddelde (1,2 procent). Hij heeft belastingverlagingen aangekondigd, voor `Père Noël' gespeeld voor diverse sectoren, en de, met het oog op de `opaboom' van de komende decennia, broodnodige herziening van de pensioenfinanciering uitgesteld, althans op het bord gelegd van de sociale partners. Hij baseert zijn beleid op voortzetting van de groei – die nooit zeker is.

Jospin is op verkiezingstoernee, roept `rechts'. Bij die constatering heeft het alle belang, maar dat Jospin gevangene is van zijn eigen achterban en de noodzakelijke maar harde maatregelen schuwt, op de lange baan schuift en transponeert naar vervanging van ministers, is waar. Hij weet nog al te goed, hoe de rechtse regering-Juppé de hervorming van het pensioensysteem in 1995 moest intrekken, en later toch de rekening gepresenteerd kreeg in de vorm van een eclatante verkiezingszege van Jospin zelf.

De ministersploeg wordt nu hervormd in plaats van ,,het land''. Omdat het kennelijk om ,,de manier waarop'' gaat, werkt die cosmetische aanpak wellicht. Bovendien is bijvoorbeeld het onderwijs verdeeld, met een beetje handigheid hoeft Jospin alleen nog maar te heersen. Straks zijn de bonden zelf verantwoordelijk voor de herziening en harmonisatie van de pensioensystemen. Als het ervan komt. Gemeen hebben de bonden en de regering vooralsnog genoeg. Beiden vinden dat er hervormd moet worden. En beiden weten niet hoe.