`Het is als een nieuwe lijst om een schilderij'

William Orbit, onder andere de plaatproducer van Madonna. is ook een liefhebber van klassieke muziek, die hij graag op zijn eigen manier laat horen. Zijn Vivaldi en Beethoven zijn daarmee even controversieel als ooit Mozarts 40ste symfonie in de versie van Exseption.

William Orbit is verontwaardigd. Zijn cd Pieces In A Modern Style werd uit de Engelse classic album charts verwijderd, met als argument dat de muziek `ongeschikt voor uitvoering in een concertzaal' zou zijn en `de tonale kwaliteit van de originele werken geheel is veranderd.' Bovendien heeft een journalist van het dance-tijdschrift Bassic Groove hem zojuist te kennen gegeven dat zijn populair-klassieke muziek niets voorstelt, vergeleken bij zijn eerdere techno-producties.

,,Saai en a-creatief noemde hij het,'' zucht Orbit. ,,Terwijl ik wel degelijk heb geprobeerd om mijn favoriete klassieke werken op een fantasievolle manier naar het heden te vertalen. Als een soort ambient-plaat, vergelijkbaar met een speelfilm die voor de verandering eens verstoken blijft van achtervolgingen in auto's met gierende banden en piepende remmen. Ik hoef niet meer te bewijzen dat ik opwindende popplaten kan maken. Voor één keer ben ik op zoek gegaan naar het understatement, in plaats van muziek die onmiddellijk bij iedereen in de smaak valt.''

Op Pieces In A Modern Style maakt de Engelse producer en technomuzikant William Orbit en doelbewuste zijstap. Met een instrumentarium dat geheel bestond uit computers en synthesizers, sloot hij zich op in de studio om composities van Ravel, Satie en Górecki van een elektronisch vernisje te voorzien. Zijn aanpak was vergelijkbaar met de manier waarop Walter Carlos voor de elpee Switched-on Bach (1969) werken van Bach op de Moog-synthesizer speelde, beaamt Orbit.

,,Carlos ging net zo terughoudend te werk als ik, zonder de bravoure en het technisch vertoon van andere klassiek geschoolde popmuzikanten. De vergelijking ligt voor de hand omdat nog niet veel muzikanten zich op dit terrein hebben begeven. Tegelijk is het een controversiëel onderwerp, want voor veel mensen is het not done om de regels van de klassieke muziek met voeten te treden. In Engeland is er een hevige discussie gaande over het feit dat mijn plaat op nummer één in de klassieke album charts heeft gestaan. Alsof het een doodzonde is, om het ijzeren repertoire van klassieke componisten op een nieuwe manier te interpreteren. Ik trek me niets aan van de regels. Ik ga af op mijn gehoor en op mijn instinct. Zie het als een schilderij met een nieuwe lijst eromheen.''

Los van een baslijntje bij Vivaldi's L'Inverno en de oneerbiedige bliepgeluiden in Beethovens Tripel Concert liet William Orbit de oorspronkelijke partituren grotendeels intact. Opdringerige dansbeats blijven achterwege, met uitzondering van Ferry Corstens stuwende trance-remix van Samuel Barbers Adagio for strings, waarmee Orbit (ware naam William Wainwright) onlangs de hitparade haalde.

Orbits succesverhaal begon in 1988 met het invloedrijke techno-album Strange Cargo, waarna hij remixes maakte voor Prince, The Cure en Madonna. De Orbit-remix van Madonna's Justify my love leidde tot zijn prominente bijdrage als producer/componist aan het album Ray Of Light, de single Beautiful stranger en een nieuw, nog te verschijnen Madonna-album. Ook bij de huidige Madonna-hit American pie, een cover van Don McLean, was hij nauw betrokken. Daarnaast produceerde Orbit onder meer het recente album 13 van Blur en de hitsingle Pure shores van de damesgroep All Saints.

,,Het verschil tussen zelf een plaat maken en een plaat van een andere artiest produceren, is dat in het laatste geval alles draait om de artiest. Die mag er geen last van hebben dat hij of zij aan de een of andere superster-producer is gekoppeld. Zo voel ik me dan ook helemaal niet, want het is nog maar kort geleden dat ik elke remix-klus moest aanpakken om brood op de plank te hebben. In eerste instantie cijfer ik mezelf helemaal weg en concentreer ik me voor honderd procent op de artiest, die zo min mogelijk geremd moet worden in het artistieke proces. Op de juiste momenten geef ik ze het gereedschap aan, waarmee ze hun ideeën kunnen verwezenlijken.''

Blur en Madonna, is dat niet een wereld van verschil? ,,Natuurlijk,'' zegt Orbit, ,,want Blur is een groep van vier mensen die met tamelijk vastomlijnde ideeën naar de opnamestudio komen. Die ideeën komen voort uit hun onderlinge verhoudingen en daar heb ik als producer geen invloed meer op. De wisselwerking tussen de muzikanten bepaalt hoe de muziek uitpakt. Met een solist als Madonna ben ik zelf een schakel in het artistieke proces. Het is niet zo dat we aan tafel gaan zitten om aan ideeën voor songs te werken. We voldoen niet aan het clichébeeld van een Rodgers & Hammerstein, zittend aan de piano met sigaretten die aan onze lippen bungelen. In de studio omringen we ons door de nieuwste technologie en een technicus die dat allemaal kan bedienen. Madonna's dochtertje rent daar rond en de sfeer is informeel. Zo ontstaan langzaam de tracks, die net zo goed mijn stempel dragen als het hare. De nieuwe cd, die die pas later dit jaar zal verschijnen, is directer en intiemer geworden dan Ray Of Light.

,,Het uitgangspunt was dat haar stem dichterbij de luisteraar moest komen. Move closer, was de term die we gebruikten om aan te geven hoe de muziek moest gaan klinken. Geluidstechnisch gesproken houdt dat in dat er praktisch geen galm, echo en andere kunstmatige effecten aan te pas zijn gekomen. Het is een contemporaine elektronische dansplaat geworden, die in bepaalde opzichten grilliger klinkt dan alles wat Madonna hiervoor heeft gedaan. Ze is een dankbaar artiest om mee te werken, omdat ze haar artistieke ontwikkeling zelf nauwlettend in de gaten houdt. Niemand hoeft haar ooit te zeggen dat ze nieuwe wegen moet inslaan, want daar zorgt ze zelf wel voor.''

Zijn status van hotste producer in hitparadeland heeft William Orbit niet gevrijwaard van kritiek uit de sectarische dance-wereld. ,,Sommige mensen vinden dat er soul in mijn muziek zit, anderen zeggen juist dat mijn stijl van produceren de meest zielloze is die ze kennen. Bezieling is een subjectief begrip. Die man van daarnet wreef me onder de neus dat Pieces In A Modern Style zo weinig variatie kent. Maar dat is nu juist precies de bedoeling! Ik heb een aantal melodieuze klassieke stukken bij elkaar gezocht die ik op mijn manier in een vloeiende, eensluidende vorm heb gegoten. In mijn instinctmatige werkwijze ben ik beïnvloed door Brian Eno, die beweert dat hij non-muzikant is maar die een uitstekend gehoor heeft voor de melodieuze essentie van een compositie. Ik heb niets anders willen maken dan een ambientplaat met sterke melodieën. Het is een misvatting dat elektronische muziek en bezieling elkaar uitsluiten.''

William Orbit: Pieces In A Modern Style (WEA 3984-28957)