Optimisme op `dotcom-top'

De regeringsleiders van de EU gaven op de top in Lissabon blijk van grote ambities en spraken van `een nieuwe houding'.

Nauwelijks een jaar geleden waren er nog Europese leiders die niet wisten hoe ze de muis van een pc moesten bedienen. In Lissabon hielden ze een bijeenkomst die al tot `dotcom-top' is omgedoopt. Niet eerder hebben de regeringsleiders van de vijftien lidstaten van de Europese Unie zich zo intensief met informatie- en communicatietechnologie beziggehouden.

Ze hebben de afgelopen twee dagen hoge ambities geëtaleerd. Niet alleen moet de EU de ,,meest concurrerende en dynamische economie'' worden, nog vóór de VS. Ook moeten door allerlei maatregelen de voorwaarden voor ,,volledige werkgelegenheid'' worden gecreëerd. Dat betekent zo'n 20 miljoen nieuwe banen erbij.

Nog maar enkele jaren geleden werd in de EU slechts een fractie van zo'n groei van de werkgelegenheid gehaald. Toch noemde premier Kok de doelstelling ,,helemaal niet irreëel''. Ook de andere regeringsleiders gaven blijk van groot optimisme over de Europese economische perspectieven. Kok onderstreepte dat niemand van de deelnemers de top als een ,,eendagsoperatie'' ziet. De leiders hebben afgesproken elk voorjaar bijeen te komen om de uitvoering van de afspraken te bewaken en de prestaties van de lidstaten tegen elkaar af te zetten. De Portugese premier Guterres sprak van een ,,nieuwe houding'' in de Europese Unie.

Het optimisme van de politici is vooral gebaseerd op de gunstige economische ontwikkeling van de laatste jaren. De werkloosheid in de EU is in enkele jaren al van 20 naar 15 miljoen teruggelopen. De Europese Commissie voorspelt voor 2003 zelfs al 1,7 miljoen vacatures in de informatie- en communicatietechnologie.

Een Europese diplomaat zei dat de regeringsleiders op een ,,rijdende trein'' springen, mede in de wetenschap dat het succes van de informatiemaatschappij ook electoraal op hen kan afstralen.

De maatregelen op het gebied van informatie- en communicatietechnologie zijn het meest concreet en het minst omstreden. De liberalisering van de telecommarkt moet voor eind 2001 zijn voltooid. Hierdoor kan ook de toegang tot Internet zo goedkoop worden, dat niemand van de informatiemaatschappij wordt buitengesloten. In de conclusies heet het dat `info-uitsluiting' moet worden voorkomen.

De vijftien regeringsleiders benadrukten dat vergroting van de Europese concurrentiekracht met ,,sociale cohesie'' moet samengaan. Onder Frans EU-voorzitterschap moet tijdens de top eind dit jaar in Nice een akkoord over een Europese `sociale agenda' zijn bereikt, waarbij volgens de slotverklaring van Lissabon de welvaart-staat moet worden geactiveerd en in mensen geïnvesteerd. De Franse premier Jospin pleit er al sinds zijn aantreden in 1997 voor dat de EU naast financiële afspraken in het kader van de monetaire unie ook afspraken over werkgelegenheid en sociaal beleid maakt. Sindsdien is een discussie gaande, waarin EU-lidstaten elk verschillende accenten leggen.

Jospin leek de afspraak als een Franse overwinning te vieren. Hij sprak over een ,,sterker accent'' op het sociale aspect en werkgelegenheid. Premier Kok gaf aan dat Frankrijk een Europese `sociale agenda' niet mag losmaken van de noodzaak tot innovatie. ,,We zijn er met elkaar bij om een evenwichtige agenda te maken'', aldus Kok.

De regerinsgleiders verschilden ook van opvatting over verbetering van de Europese interne markt, die de regeringsleiders ,,essentieel'' vinden. Premier Jospin onderstreepte na afloop van de top opnieuw dat Frankrijk in zijn ,,eigen ritme'' verder wil gaan met liberalisering van de energie- en transportmarkt. Hij kritiseerde indirect de Britse premier Blair door eraan te herinneren dat voor voltooiing van de interne markt ook fiscale harmonisatie nodig is, waartegen de Britten zich sterk verzetten. ,,Men kan geen ontwikkeling in de ene sector vragen, als men elders blokkades opwerpt.'' Premier Blair beperkte zich gisteren tot de opmerking dat ,,Downing Street verlicht wordt met Franse elektriciteit''.