Hollands Dagboek: Jetty Mathurin

De Surinaamse cabaretière Jetty Mathurin (48) reist door het land met haar voorstelling `Welopgevoed' en speelt in een nieuwe zwarte comedy-serie `Bradaz'. Ze woont alleen en is moeder van de tweeling Nicole en Luc (23) en Glynis (26), een van haar managers.

Woensdag 15 maart

Vanavond hoef ik niet met Welopgevoed, de cabaretvoorstelling waarmee ik momenteel door het land ga, op de planken. Taante – niet tante – viert haar 75-jarig opvoedingsjubileum met deze voorstelling. De personages Stanley en Jetty zijn ook van de partij.

Wel vroeg wakker. Om kwart voor acht moest ik al in de studio zijn voor de opnamen van Bradaz, een nieuwe zwarte comedy-serie van de NPS. Vandaag nemen we een aflevering op die heet `Lekkere pom'. Pom is een typisch Surinaams gerecht. Tot heel laat vannacht heb ik nog in de keuken gestaan om een mooie, met Surinaams eten gedekte tafel te laten zien. Als er dan eens iets anders te zien is op de buis, moet het goed zijn ook. Eindelijk een zwarte serie, geschreven door twee zwarte en een witte jongen. Ik speel de moeder van twee broers in een platenzaak, en ben hertrouwd met een witte man. Samen hebben we een dochter, Chantousia, een dubbelbloedje dus.

Daarna een auditie: de remake van De lift. De Engelse tekst heb ik voorbereid, maar of het nou echt een New-Yorks accent is geworden... I don't know!

's Avonds is Marjorie er, een vriendin uit Tilburg. Lekker bijkletsen. De avond vliegt voorbij.

Donderdag

Om half zeven belde de chauffeur Koffi aan. Om negen uur een optreden op maat in Deventer. Taante praat met docenten van een scholengemeenschap op hun studiedag met als thema opvoeden. In Nieuwspoort in Den Haag had ik pas een optreden bij de presentatie van Opvoeden in Beeld, een videoserie waarin allochtone ouders het voorbeeld geven van een adequate begeleiding aan hun kinderen. Ik was er blij mee, want vaak zien we in de media alleen de probleemgevallen, als zouden allochtone ouders alleen in staat zijn op te voeden tot criminele jongeren. Ik ben boos om dat cliché, zoals ook de `zwarte scholen' per definitie slechte scholen zouden zijn. Ik heb altijd op zwarte scholen gezeten. Uiteindelijk gaf ik zelf les, op witte scholen, als enige allochtone juf tussen allemaal autochtone paters en zusters en juffen en meesters en kinderen. Ze kwamen voelen of ik echt afgaf.

Om drie uur ben ik terug in Amsterdam, een optreden voor de Keuringsdienst van Waren. De opening van een nieuw gebouw. Natuurlijk komt Taante ook met een speech en stelt samenwerking voor. Want er zijn producten waar zij absoluut meer van afweet dan de heren van de keuringsdienst. En of ze de startende ondernemers, met name haar neef Stanley met zijn cateringbedrijf Stanley's Mess, niet zo willen afschrikken. Hij heeft het al moeilijk genoeg met alle regels en kleine lettertjes. Taante houdt hem zelf wel in de gaten.

Dan geniet ik van mijn werk. Keurig in driedelig grijs gestoken heren, zo dijenkletsend van het lachen dat ze hun stropdassen wel losser moeten doen. Ook de aanwezige hoofdofficier van Justitie Vrakking.

Vrijdag

Vanmorgen werk ik thuis. Voorbesprekingen voor optredens op maat moeten gepland worden. Nieuwe aanvragen komen binnen. En er moet ook het een en ander geregeld worden voor onze reis naar Suriname met Welopgevoed. Ik moet het zelf doen want ik heb Maureen, mijn manager, met zwangerschapsverlof gestuurd. Zij zou anders nog met persweeën bezig blijven met regelen.

Om 10.30 rijd ik naar Breda. Een optreden bij de opening van een prachtige nieuwe kliniek voor drugshulpverlening, Kentron. Glynis, mijn oudste dochter, begeleidt me in de ruimste zin van het woord, maar vandaag kan ze niet mee. Een geslaagd optreden. Ik laat een kalebas achter waarmee de mensen naar Surinaams gebruik het gebouw kunnen inwijden. Met veel humor, een inwijdingsritueel. Ik verstop wel mijn tas voordat ik ga optreden, voor het geval de junkies binnen zouden lopen, die overigens niet waren uitgenodigd. Er was één zwarte man, een beetje mager, ik dacht dat het een junk was. Het bleek een begeleider te zijn, hij zat al dertig jaar in het vak.

Ik moest meteen denken aan mijn broer die dertig jaar in een TBS-kliniek gewerkt heeft. Hoe vaak hij niet is aangehouden terwijl hij een – witte – gedetineerde begeleidde omdat hij voor de gevangene werd aangezien...

Op weg naar Dordrecht vraag ik me af waar ik aan verslaafd ben. Werken?!! Het zal toch niet waar zijn! Ik ben in Suriname geboren.

Zaterdag

Eigenlijk wilde ik vandaag meedoen met de actie `Houdt Diemen schoon', georganiseerd door de gemeente om het zwerfvuil op te ruimen. Die sluit goed aan bij de `actie erf' van Taante: `Zeg niet meer milleu, maar erf, want een erf is van jouw.' Daar ben je bij betrokken dus dat houd je schoon.

Maar ik spaar mijn energie voor de voorstelling 's avonds in Maassluis. In Welopgevoed heb ik het over zinloos geweld en de tweeling die verdacht wordt van de moord op Daniel in Vlaardingen. Die tweeling komt uit Maassluis. Daniel zat op de School voor journalistiek in Utrecht, net als mijn dochter Nicole. Heftig en dichtbij.

Taante hekelt in deze voorstelling wat ze machteloosheidsverlamming noemt. Vraagt zich af wie zijn verantwoordelijkheid niet genomen heeft bij het opvoeden van die jonge mensen. En welke acties er nu volgen – of blijft het bij kaarsjes branden, bloemen leggen en na een jaar een concert? Dat voorkomt niet dat er meer Daniels vallen en dat er meer jonge mensen in de gevangenis belanden.

Zondag

Om half tien komt Nicole, ze gaat met me mee naar Rhoon voor een live interview met een lokale radiozender. Ze loopt stage bij Radio West in Den Haag en is dus zeer geïnteresseerd. Wat een schat! Ze is gelukkig weer de oude. Vorige week op haar tweede stagedag is ze van haar tas beroofd in de trein, met alles, maar dan ook alles erin. Ze had even haar ogen dichtgedaan. Ze belde me totaal overstuur op vanaf het station. Ik kon op dat moment verder niets doen. Ik moest naar Hilversum. Wel beloofde ik zoveel mogelijk financieel bij te dragen: nieuwe sloten, mobiele telefoon, agenda. Maar dat was niet de schouder die ze op dat moment echt nodig had. Weer borrelde het oude schuldgevoel van de werkende moeder bij mij op. Heel even maar, want ik moest doorgaan.

Na het interview halen we Etlien, mijn jongste zus op. Lekker even winkelen in de koopgoot in Rotterdam. Een paar keer moet ik tegen mezelf zeggen: Jet, rustig, je hoeft verder niets te doen vandaag, alleen te genieten van je dochter en je zus op deze zonnige dag. Het draaiorgel doet de rest.

Maandag

Ik ga vandaag met twee mannen, die allebei Marcel heten, aan de gang. Marcel nummer één staat om negen uur op de stoep en komt ook binnen. Dat doet hij twee dagen per week. Als hij vertrekt, straalt het huis en ik ook want hij verzorgt het huis prima. En groene vingers heeft hij ook. De planten varen er wel bij.

Marcel nummer twee is van het Arena-initiatief: ondernemers en overheidsinstanties die hebben besloten om in Zuidoost de werkloosheid te bestrijden. Marcel stuurde vanmorgen vroeg al een fax. Daarna hebben we lang gebeld en we ontmoeten elkaar donderdag, gezien het bezoek van de minister-president aan het `Arena-initiatief'. Ik zal de paneldiscussie leiden over maatschappelijk ondernemen. Twee weken geleden was de koningin op bezoek. Bijlmer Metropolis roep ik altijd! En het gaat ervan komen, daar ben ik van overtuigd, alleen de positieve ontwikkelingen lees je niet in de krant. Nu wel dus. Het gaat goed in de Bijlmer. Komt het zien! Want niet alleen de koningin en de minister-president zijn welkom. Vooral investeerders.

Dinsdag

Lucy, een van mijn vriendinnen, trouwt vandaag. Voor haar en haar man is het een tweede huwelijk. Ik ben dus vrij, alleen vanavond moet ik in Haarlem staan in de Schouwburg met Welopgevoed.

Om één uur zijn Glynis en ik bij Lucy en Hans. Glynis verzorgt haar make-up en kleding. Ik kijk toe en mijmer. Ze ziet er prachtig uit. Ze hebben voor elkaar gekozen en zullen iedere dag opnieuw voor elkaar kiezen. Dat wens ik ze toe. Inmiddels ben ik zelf ook wel weer aan een relatie toe. Dit gemijmer zou ik mezelf een paar jaar geleden niet toestaan. Eerder cynische verzuchtingen, na mijn scheiding. Maar ja, de tijd staat niet stil en ik ook niet. Een fantastische plechtigheid. De kleinkinderen geven de ringen. 's Avonds in Haarlem een volle zaal.

Woensdag 22 maart

Ik ben de eerste in de studio. Dat verbaast iedereen. Nou ja! Ze moesten eens weten hoe graag ik kwam repeteren vandaag.

In deze aflevering van Bradaz speelt de Turkse Funda Mujde mee. Na de serie Vrouwenvleugel voor 't eerst weer samen voor de camera. Vrouwenvleugel was een serie waarin we, als allochtonen, allebei hoofdrollen hadden. In een gevangenisserie kan dat klaarblijkelijk wel, maar binnenkort in een advocatenserie ben ik vaste bezoeker in de rechtszaal. Ik doe het wel, want mijn hypotheek moet betaald. Als ik het geld heb om zelf te produceren, zal ik rechter spelen!

Om vier uur vertrek ik naar Rotterdam. De opening van een school: de Vijverpoort, een vso-school voor heel moeilijk lerende kinderen. De kinderen zullen nooit een diploma halen, en ervaren de naam van hun school als een zelfbeeld. De conciërge Gerda en haar man Richard zijn oud-leerlingen en worden in het zonnetje gezet door Taante. Ze zijn warm en hartelijk voor de kinderen, daar heb je geen diploma voor nodig.

Op weg naar huis belt Luc, mijn zoon. Hij is bij mij thuis en wacht op me. `Mamma toe' riep hij als peuter als hij zich bezeerd had of als hij getroost moest worden. Zulke momenten samen met hem noemen zijn zussen en ik nu nog `mamma toe'-momenten. We praten tot diep in de nacht.

Ik zal hem meer verantwoordelijkheden moeten geven. Mijn beeld over mannen verandert. In Suriname kennen we het matriarchaat, waarin we de mannen niet al te serieus nemen. Ze zijn de verwekkers, verder kunnen we het zelf. In mijn voorstelling laat ik een man zien met een gouden tand die ogenschijnlijk weinig verantwoordelijkheid kan dragen. Maar ten slotte maken wij die mannen zelf tot wat ze zijn! Onlangs heeft Luc de lamp in de keuken vervangen. Het gaat soms om kleine dingen.