Toverdoos verovert Indiaas platteland

Op het platteland van India kunnen arme boeren sinds kort via Internet uitzoeken in welke stad hun gewassen het meest opleveren. Een sprong van eeuwen.

Op het eerste gezicht is Bagdo niet anders dan andere plattelandsdorpen in India. Tussen de akkers door leidt een onooglijke kuilenweg, met meer gaten dan asfalt, naar een stoffig web van nauwe zandstraatjes, waar stier-en-wagen al eeuwenlang het dominerende vervoermiddel vormt. De stroomvoorziening in Bagdo hapert nog elk uur. De boeren kampen al maanden met een ernstig watertekort; sommige dagen komt er niet langer dan twintig minuten water uit de kraan. In het hospitaaltje werken allang geen artsen meer. ,,Dit is een arme uithoek waar niemand wil werken'', zegt Mahesh Kumar, een 38-jarige boer die aardappelen, sojabonen, katoen en papaja's verbouwt. Slechts een krakende muziekinstallatie met keiharde filmmuziek en hier en daar wat verdwaalde landbouwmachines leiden tot de conclusie dat het dorp in Madhya Pradesh voortleeft aan de rand van de geïndustrialiseerde wereld.

Toch maakte de tribale bevolking van Bagdo onlangs een sprong van twee eeuwen. Iets meer dan twee maanden geleden kwam hij naar het dorp, zegt Kumar: de toverdoos, zoals veel boeren haar noemden. Hij wijst naar het vervallen kantoortje van de panchayat, het raadhuis, aan het einde van het dorp. In een hokje van hooguit twee bij twee meter zit operator Dipak, een jonge scholier die zich als enige sterveling in de wijde omgeving muis-geletterde kan noemen, trots achter een gloednieuwe HCL-computer. Twee kalenders met kleurige afbeeldingen van de aapgod Hanuman – en een wirwar van draden tussen twee computers en de telefoon – vormen de enige versieringen in het bloedhete vertrek. In een hoek zoemt een accu die het werk overneemt tijdens de vele stroomstoringen.

,,Ik kom hier nu voor de vierde keer'', zegt Kumar, terwijl hij een verfrommeld briefje van tien rupees (vijftig cent) overhandigt aan Dipak. Hij wil weten wat hij op de mandi (markt) van Bombay krijgt voor een kwintaal aardappelen. Hij heeft een mooie blouse aangetrokken voor zijn bezoek aan het Internet-kantoortje, waar een groepje nieuwsgierige collega-boeren ongelovig naar de apparatuur staart. Tot vorig jaar, vertelt Kumar, terwijl Dipak probeert in te loggen, waren ze afhankelijk van de prijzen die de tussenhandelaren hun op de mouw speldden. ,,Nu kan ik zelf zien wat de prijzen op de mandi's in Indore of Bombay zijn. Ik heb de laatste keer aardappelen verkocht in Bombay omdat ik daar meer geld kreeg dan hier'', zegt hij. ,,Zonder al deze informatie waren we twee of drie dagen onderweg naar de stad om het zelf uit te zoeken – of we werden afgezet door de tussenhandelaren, die onze gewassen honderden rupees beneden de marktprijs inkochten.'' De laatste handelaar door wie de boeren de afgelopen jaren werden bedonderd, Dhani Ram, is inmiddels werkloos. Hij vluchtte het dorp uit toen de boeren erachter kwamen dat hij standaard honderd rupees (vijf gulden) onder de prijzen in de stad bood. Kennis verhoogt het inkomen, is nu de gevleugelde uitdrukking in Bagdo.

De installatie van de computer is een onderdeel van het Internet-project Gyandoot – de `heraut van kennis'. In 21 dorpen rond het vergeten stadje Dhar, zo'n zeventig kilometer ten westen van de miljoenenstad Indore, zijn sinds januari computers geplaatst met een Internet-aansluiting. ,,De boeren kunnen nu niet meer worden opgelicht omdat zij volledig op de hoogte zijn van wat zich in de rest van de wereld afspeelt'', zegt Amit Agarwal, initiatiefnemer van het Internet-project in de dorpen rondom Dhar. Om het leven nog verder te vergemakkelijken heeft de regionale overheid haar ambtenaren verplicht gesteld mee te werken. Boeren die per e-mail een klacht indienen over corruptie, slechte wegen of elektriciteitsstoringen, moeten binnen een week antwoord krijgen van de overheid. ,,Normaal duurt het maanden voordat er iets verandert'', zegt Agarwal. ,,Nu kan de overheid zich niet meer verschuilen achter de trage gang van het leven op het platteland. De boeren kunnen hiermee hun lot in eigen hand nemen.''

Ook voor het artsentekort is een oplossing gevonden in het Gyandoot-project. In een aantal streekhospitaaltjes – een kwart van de ziekenhuizen rondom Dhar heeft geen artsen – kunnen medewerkers via de computer vragen stellen aan medisch specialisten in het grote ziekenhuis van Indore. ,,We zijn bezig met ISDN-lijnen'', zegt Agarwal. Als die er zijn kunnen de boeren van Bagdo zelfs videobeelden naar het medisch centrum in Indore sturen voor een e-diagnose.

Achter cyber-boer Mahesh Kumar duikt een oude boer op die voor het eerst de computer wil gebruiken. Hij kijkt ongelovig naar het scherm vol hindi-teksten en krullende lijnen die telkens van kleur veranderen. Een omstander die al eerder gebruik heeft gemaakt van de nieuwe computerdienst herbevestigt nog eens dat hij via deze televisie een brief kan sturen over de gebroken as van zijn tractor. Het scheelt hem een lange reis naar de stad, of het onzekere lot van een echte brief via de Indiase posterijen.

,,India is niet de Derde Wereld'', schreef politiek commentator Monu Nalapat deze week in de Times of India. ,,De realiteit is dat India bestaat uit lagen uit de Eerste, Tweede, Derde en zelfs de Negende Wereld.'' Rondom Dhar komen het oude en het nieuwe India samen; ver weg van de stedelijke centra als Bangalore of Bombay, waar software-whizzkids met duizenden tegelijk worden klaargestoomd voor het nakende Indiase e-tijdperk, schraapt een stier zijn blauwgeschilderde horens aan een bord waarop de letters Cybercafé zijn geschilderd. Een stel jongeren hangt rond voor de deur van het café, maar de computer is nog niet uitgepakt. ,,De computer heeft de toekomst'', zegt een van de jongens. ,,Ik ga het ook leren.''

Omdat de meeste boeren zelf niet kunnen lezen zijn ze afhankelijk van operators als Dipak, die beseft dat zijn behendigheid met de muis hem veel macht geeft in het dorp. En, als hij het goed aanpakt, een gouden toekomst in zijn afgelegen dorp. ,,Ik wil schoolkinderen leren hoe ze met computers moeten omgaan. Er is veel belangstelling onder de jongeren.'' Hij denkt aan een jaarinkomen van enkele duizenden guldens – mits zijn cliënten dat samen kunnen opbrengen. De meeste mensen in de streek verdienen niet meer dan een paar gulden per dag, net genoeg om te overleven.

De klachten over het totale gebrek aan ontwikkeling van de basisvoorzieningen in het gebied houden intussen aan. ,,Je kunt niet zeggen dat de overheid een evenwichtig beleid voert'', zegt landbouwstudent Malkit Singh in Dhar. ,,De boeren weten nu wat ze in Sydney voor hun gewassen kunnen krijgen, maar ze hebben niet voldoende water om ze te verbouwen.'' De bewoners van de streek hadden niet verwacht dat de virtuele snelweg nog eerder naar Dhar zou komen dan de spoorweg die vijfentwintig jaar geleden al werd beloofd door de overheid. ,,Het voordeel van dit computerproject is wel dat we over dit soort zaken via de e-mail wel sneller en vaker kunnen klagen bij de bestuurders'', zegt Malkit.