Kwart miljoen voor huisvrouwengeluk

De London Book Fair, die begin deze week in de Britse hoofdstad werd gehouden, wordt steeds belangrijker voor Nederlandse uitgevers. Het opmerkelijkste resultaat van de beurs was de verkoop door uitgeverij Vassallucci van het nog ongepubliceerde boek De gelukkige huisvrouw van debutante Heleen van Royen, voor meer dan 115.000 dollar (ruim 250.000 gulden) het Duitse Rowohlt Verlag. Als het boek door een grote Duitse boekenclub wordt aangeschaft en het de eerste plaats in de Nederlandse toptien haalt, stijgt de prijs tot 150.000 dollar.

Traditioneel is de Frankfurter Buchmesse in oktober de aangewezen plaats voor uitgevers om rechten te kopen of verkopen, maar `Londen' wint terrein, volgens Rudi Wester, directeur van het Nederlands literair produktie-en vertalingenfonds. Wester: ``Alle Engelse en Amerikaanse uitgeverijen lijken wakker te zijn geworden als het om de Nederlandstalige literatuur gaat. Zo staat er deze maand in het literaire tijdschrift Granta een voorpublicatie van dertig pagina's uit Henk van Woerdens Een mond vol glas. En binnenkort verschijnt de vertaling van Tessa de Loo's De Tweeling. Daarvan wordt buitengewoon veel verwacht door het succes dat zij in Nederland en Duitsland heeft gehad.''

Volgens uitgeverij Vassallucci was de verkoop van De gelukkige huisvrouw door de New-Yorkse literair agente Linda Michaels de grootste internationale overeenkomst van de hele bookfair. Het boek gaat over een vrouw die op dertienjarige leeftijd haar vader verliest, na de geboorte van haar eerste kind in een psychose raakt, daardoor tal van stemmen gaat horen en er uiteindelijk in slaagt zich met de dood van die vader te verzoenen. Het boek verschijnt op 20 april.

Volgens uitgever Oscar van Gelderen is De gelukkige huisvrouw het soort boek waar internationale uitgevers op zitten wachten. ``Er is nog altijd een grote honger naar goede vrouwentitels. Het bijzondere van dit boek is dat het licht geschreven is, maar dat het wel serieuze thema's behandelt. Dat maakt het meer dan de zoveelste kloon van Bridget Jones.''

Schrijvers willen geld voor rouwpoëzie

Er moet voortaan auteursrecht betaald worden voor het in rouwadvertenties opnemen van gedichten, vindt de Nederlandse Vereniging van Letterkundigen. ``Je ziet de dichters steeds over de krantenpagina's paraderen,'' zegt Graa Boomsma, voorzitter van de vereniging. ``Terwijl daar eigenlijk voor betaald moet worden. Auteursrecht is auteursrecht.''

De letterkundigen zijn niet van plan de citerende nabestaanden persoonlijk een rekening te sturen voor de verschuldigde rechten. Boomsma: ``Dat zou een al te grove benadering zijn, maar wij zijn er verontrust over dat men er zich blijkbaar niet van bewust is dat die poëzie het geestelijk eigendom van de dichters is.'' Het argument dat de advertenties juist reclame voor de gedichten maken, vindt hij onzin. ``Het gaat erom dat men met onze veren pronkt. Dat moet gehonoreerd moet worden.'' De letterkundigen hopen met de uitvaartmaatschappijen een algemene regeling te kunnen treffen. Die zijn daar niet op voorhand tegen, zegt een woordvoerder van de Amsterdamse uitvaartvereniging Coöperatie PC. ``Eigenlijk is er nooit over nagedacht, maar ik kan me heel goed voorstellen dat we een protocol voor de betaling maken. Dat kan dan dadelijk worden ingevoerd.''

Dichteres Judith Herzberg was niet op de hoogte van het initiatief van haar vakgenoten. ``In het algemeen ben ik nogal streng als het om het gebruik van mijn teksten gaat, tenminste als dat voor commerciële doeleinden is. Maar hier ben ik nooit mee bezig geweest.'' De gedachte aan achterstallige rechten is nooit bij haar opgekomen als ze zichzelf in een rouwannonce aantrof: ``Dan ben ik in de eerste plaats ontroerd.''

Huurboek verovert Vlissingen

De openbare bibliotheek en boekhandel De Ruiter en Fanoy in de Zeeuwse stad Vlissingen zijn tevreden over het verloop van de `boekenleaseactie' die de twee instellingen enkele weken geleden begonnen. Voor twee gulden per dag kunnen lezers veelgevraagde boeken huren. Bevalt het boek en wil de klant het aanschaffen, dan wordt het huurbedrag in mindering gebracht op de prijs van het boek.

Zeventien `boekenhuurders' hebben inmiddels hun leaseboek daadwerkelijk aangeschaft, zegt Dick Anbeek van de boekwinkel. ``De meeste mensen houden een boek tussen de drie en vijf dagen in huis. Als ze het daarna willen kopen krijgen ze een nieuw exemplaar.'' Dat winkel en bibliotheek in Vlissingen al enige jaren in hetzelfde pand zijn gehuisvest, heeft de samenwerking gestimuleerd. Anbeek: ``Dus zijn we samen gaan kijken naar mogelijkheden in het schemergebied tussen bibliotheek en boekwinkel. Alleen zouden we het niet kunnen doen. Boekenverhuur is natuurlijk wel het terrein van de bibliotheken.''

Het initiatief tot de leaseregeling kwam van de Vlissingse bibliotheek. Die heeft ook het leensysteem veranderd, zegt directeur Kees Hamann. ``We hebben afstand genomen van het oude contributiesysteem, waarbij mensen lid werden van de bibliotheek en dan ongelimiteerd konden lenen. Doordat mensen minder gaan lezen, vonden ze een abonnement niet echt meer de moeite waard. Nu betaalt men per boek per week. Hopelijk maakt dat de drempel lager.''

Zo wil de directeur ook stimuleren dat boeken eerder worden teruggebracht. ``Nu nemen mensen een stapel boeken mee en gaan dan thuis kiezen welke ze willen lezen. Wij hebben liever dat ze die keuze al in de bibliotheek maken.'' Het verhuren van bestsellers moet een oplossing brengen voor het probleem dat die boeken in bibliotheken eigenlijk altijd uitgeleend zijn. Hamann: ``Met ons budget kunnen we het ons niet veroorloven twintig exemplaren van het nieuwe boek van Adriaan van Dis aan te schaffen. Op deze manier kunnen we toch de mogelijkheid bieden zo'n boek snel te lezen.'' De andere bibliotheken in Zeeland overwegen hun uitleensystemen ook te veranderen als het `Vlissingese model' aanslaat.