Tilson Thomas toont orkest als machine

Twee keer binnen elf dagen klonk Debussy's Prélude à l'après-midi d'un faune in het Amsterdamse Concertgebouw. In de serie Wereldberoemde Barokorkesten namen Philippe Herreweghe en zijn `authentieke' Orchestre des Champs Elysées de zwoele overpeinzingen van de faun degelijk onder de loep op darmsnaren. Gisteravond zetten Michael Tilson Thomas en het Koninklijk Concertgebouworkest de door nimfen omringde faun op staal-omwonden snaren aan tot nieuwe dromen en verlangens.

Beide versies stemden overeen in transparantie en het letterlijk nemen van de partituur. Maar de uit diffuus verglijdende klankbeelden opgebouwde lezing van Tilson Thomas klonk wat etherischer dan die van Herreweghe, terwijl Herreweghe op zijn beurt de lome atmosfeer van een hete zomermiddag beter benaderde. Maar echt betoverend klonken geen van beide interpretaties. En of Debussy's faun nu in darm of staal bij zijn horens werd gevat, in beide gevallen zullen zijn rondfladderende nimfen niet erg geïmponeerd zijn geraakt door de sensualiteit van hun bespieder.

Terwijl Tilson Thomas zich in Debussy profileerde als een esthetische perfectionist, ontpopte hij zich tijdens zijn kundige maar oersaaie interpretaties van Ravels Pianoconcert voor de linkerhand en Berlioz' Symphonie Fantastique steeds meer als een orkestrale regelneef, geobsedeerd door het glimmend gepolijste oppervlak van een perfecte, goed geoliede orkestrale machine. Hoe het Koninklijk Concertgebouworkest ook zichzelf bleef in muzikale souplesse en een fluwelige samenklank, de alleen van buitenaf benaderde partituren werden met zó weinig gevoel voor spanningsopbouw en dramatiek verklankt, dat de muziek niet tot leven kwam.

Alleen pianist Garrick Ohlsson, in 1970 de eerste Amerikaanse winnaar van het Chopin Concours in Warschau, toonde met zijn massieve, masculine en virtuoze interpretatie van Ravels Pianoconcert voor de linkerhand aan dat muziek niet alleen van buitenaf doorzien maar óók van binnenuit moet worden doorvoeld om te kunnen boeien.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Michael Tilson Thomas. Gehoord: 22/3 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 23/3. Radio: 2/4 14 uur Radio 4.