Oresteia met te veel kaarsjes

Tergend langzaam komt de Griekse trilogie Oresteia van Aischylos op gang. Veel geklaag, weinig actie, geen pittige dialogen maar eindeloze recitatieven en koorzangen waarin bijfiguren een ingewikkelde familiegeschiedenis navertellen. Bij zijn terugkeer uit de Trojaanse oorlog wordt opperbevelhebber Agamemnon door zijn vrouw Klytaimnestra gedood. Zoon Orestes doodt vervolgens zijn moeder om zijn vader te wreken. Mag dat? Regisseur Alize Zandwijk heeft voor haar versie bij het RO Theater het een en ander geschrapt, maar ook bij haar duurt het drie kwartier voordat er enig leven op het podium is waar te nemen: de opkomst van de lijvige Jack Wouterse als Agamemnon, besmeurd met klei en blauwe verf.

Zandwijk is niet teruggeschrokken voor de lastige tekst, maar laat deze juist het werk doen. Er staan mensen te vertellen, veel meer gebeurt er eigenlijk niet. En het werkt, uiteindelijk laat je je meeslepen door de prachtige plastische taal, als altijd helder en mooi vertaald door Gerard Koolschijn. Jammer dat de acteurs zo'n huilerige toon aanslaan. Een minder doorleefd verdriet was mooier geweest.

Zo nu en dan doorbreekt Zandwijk haar toneelbeeld met theatrale effecten, die enigszins uit de lucht komen vallen, maar toch wel werken. Plots barst er mooie, oosters klinkende volksmuziek van componist Wim Selles los; plots ontbloot waarzegster Kassandra haar beschilderde borsten; plots daalt op Klytaimnestra een stortbad van bloed neer. De vormgeving, van Marc Warning, zit vol rituelen en symboliek. Aarde, vuur, water, bomen en kaarsjes, heel veel kaarsjes. Hij mengt allerlei uitheemse culturen waardoor de vorm erg aan new age doet denken. De symboliek is te vaag en het gepriegel met kaarsjes en wierook past niet op het grote podium.

In het laatste en interessantste deel, Goede Geesten, verandert het bloederige familiedrama in een politiek rechtbankdrama. Godin Athene roept een rechtbank in het leven die over de zaak Orestes moet oordelen. De zitting wordt een strijd tussen oude wraakgodinnen, met hun starre doch consequente wetten, en de nieuwe goden van de Olympus, met hun opportunistisch gedoogbeleid. Het proces is vooral een showproces, de nieuwe goden krijgen toch wel hun zin. De goede afloop, Orestes wordt vrijgesproken, is wrang, want echt goed komt het niet. Met een uitgeroeide familie is het lastig de bevrijding te vieren.

Verrassend aan deze uitvoering is dat Zandwijk het veel zonniger ziet. Zij ziet in het laatste deel echt een nieuw begin van vrede en democratie, de dageraad van het Aquariustijdperk. Met flinke kandelaars in de hand staan Athene en de bejaarde godinnen, gespeeld door jonge meisjes van wie er een zelfs zwanger is, mee te deinen op de muziek. Dan blijkt ook wat er eigenlijk steeds niet klopte; Zandwijks optimistische hippiegetut met kaarsjes en wierook past niet bij deze donkerrode moordtragedie.

Voorstelling: Oresteia door het RO Theater. Regie: Alize Zandwijk. Spel: Catherine ten Bruggencate, Mark Rietman, e.a.. Gezien 22/3 Rotterdamse Schouwburg. Aldaar t/m 1/4. Inl. 010-404 7070.