Naïeve kritiek

EEN JAAR NA zijn aanvang blijkt de luchtoorlog tegen Joegoslavië hier en daar tegen het licht te zijn gehouden. De secretaris-generaal van de NAVO toonde zich deze week in een notitie tevreden over de operatie. Niet alles liep naar wens, maar het doel werd bereikt. Zijn zorgen gelden vooral de toestand van nu in Kosovo. De betrokken staten komen hun financiële en personele beloften niet na waardoor de wederopbouw in gevaar komt, waarschuwde de hoogste ambtenaar van het Atlantische bondgenootschap.

Daarentegen heeft de Nederlandse regering zich niet aan het bijbelwoord `doe wel en zie niet om' willen houden. In haar gisteren openbaar gemaakte evaluatie uit zij kritiek op drie grote NAVO-partners en op de woordvoering van de NAVO. Die woordvoering ,,contrasteerde sterk met de sobere en zakelijke aanpak waarvoor in Nederland was gekozen'', klinkt het wel erg Hollandse commentaar.

Sinds op 30 maart van het vorig jaar in vereniging het besluit was genomen met de bombardementscampagne niet over te gaan tot fase 3, maar een fase 2 plus in te lassen, gingen de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk met de dagelijkse besluitvorming aan de haal, is het verwijt, Nederland in het ongewisse achterlatend. Voor het inlassen van een fase 2 plus gold als argument dat in de operationeel al voorbereide fase 3 de dagelijkse besluitvorming (welke doelen worden door welk eskader met welke intensiteit bestookt) puur een zaak van het militaire commando zou zijn geworden. Dat wilde de NAVO-raad, het politieke hoofd van de organisatie, voorkomen. Ook Nederland, want de regering steunde de gekozen aanpak. Maar in de plaats van het militaire commando traden nu de regeringen met de grootste militaire inbreng - met als gevolg dat Den Haag toch het nakijken had.

DE VADERLANDSE kritiek komt wat naïef over. De NAVO-generaals van hun kant hadden zich kort na afloop van de luchtoorlog al beklaagd over de verregaande bemoeienis van de politieke leiding met de verschillende fasen en ten slotte, in fase 2 plus, met de dagelijkse gang van zaken. Zij waren de mening toegedaan dat hierdoor de luchtoorlog langer had geduurd dan nodig was en dat daardoor ook het lijden van de bevolking was verlengd. De evaluatie van het kabinet gaat niet in op die kritiek van de militairen. Waarmee de eigen kritiek op de belangrijkste bondgenoten niet aan geloofwaardigheid wint. Oorlogvoeren doet men nu eenmaal beter niet onder leiding van een commissie.

Misschien was het commentaar van de premier op de evaluatie nog het nuchterst. Hij stelde vast dat kleine landen per definitie weinig in de melk te brokken hebben. Dat zullen de betrokken ministers ten overvloede ontdekken als zij hun jongste bevindingen met de vertegenwoordigers van de gekritiseerde partners zouden willen delen.