Gekwetst

Het was voor het eerst sinds de jaren zestig dat de VPRO betreurt ,,dat een aantal kijkers diep is gekwetst''. De leiding stelt ,,er prijs op om excuses te maken'' over het Hitlertje spelen van Robert Muntz in Waskracht!, werd gisteren op tv gemeld. Ze hadden Muntz inderdaad niet moeten uitzenden – het was smakeloos – maar bij `gekwetst zijn' denk ik aan oud-verzetsman Bussink, het vroegere typetje van Kees van Kooten.

Het woord `gekwetst' is uniek Nederlands en hoort bij de gewapende vrede tussen traditionele zuilen waar de oude VPRO juist een einde aan wilde maken. De `gekwetste' maakt zich onaanraakbaar maar soms is het goed om op iemands tenen te gaan staan. Het oordeel goed of slecht moeten mensen zelf maken en niet laten afhangen van kwets-claims.

Het was welkom dat het praatprogramma over televisie Het blauwe licht de gewraakte uitzending gisteravond kon bespreken. ,,Smakeloos'', was de consensus maar Stephan Sanders vond dat die drie wegrennende orthodoxe joden Hitlertje Muntz een klap hadden moeten geven.

Op zulke momenten is een goed programma over televisie onmisbaar maar ik miste gisteravond een discussie over het optreden van Peter R. de Vries bij de Heldense gijzelingsactie. Het blauwe licht houdt er na dit seizoen mee op en het lijkt me een kans voor het goed ingespeelde duo Ramdas & Sanders om met een nieuwe formule te komen. Het debat is levendiger geworden maar niet alle deelnemers waren even interessant. Sommige associaties waren gezocht. Er is ruimte voor een programma dat ook internationale ontwikkelingen op de televisie en internet volgt met veel beelden.

In de post kreeg ik gisteren een doorgestuurde fax van de VPRO over mijn stukje van vorige week over het Boekenbal. Daarin had ik een reeks retorische vragen gesteld over het ontbreken van een live verslag. Ik had natuurlijk ook de VPRO kunnen bellen voor een antwoord en laat ik bij deze achteraf betreuren dat ik dat niet heb gedaan. Televisie-hoofdredacteur H.M. van den Brink schrijft dat Freek de Jonge zijn show nog anderhalve week na het Boekenbal voortzet en dat kan hij niet doen als het al op de televisie is geweest. Dus roostervrije dagen en zo, daar was geen sprake van. Elke zondag werkt de VPRO hard aan drie live talkshows.

Niettemin blijf ik het jammer vinden dat ik als kijker verstoken ben van de confrontatie tussen De Jonge en Mulisch. Als het live was geweest, had De Jonge een veel groter extra-gehoor gehad dan al die latere theaterpubliekjes bij elkaar. Nu moet De Jonge zijn woede avond na avond uitmelken zonder Mulisch erbij. Daar had De Jonge van af moeten zien zodat hij alsnog live op televisie kon komen, mits de Vara en de NPS hun avond wilden opgeven. Was hij wel echt boos op Mulisch?

Het Boekenbal moet altijd live. Er zit dan niemand tussen om de beelden te manipuleren. Zoveel culturele evenementen die Net 3 live zou kunnen verslaan als voetbal voor hoogopgeleiden. Het gebeurt al bij het Prinsengrachtconcert en de Matthäus Passie. Je voelt je er echt bij en misschien gebeurt er iets onverwachts. Nu weten we alles al en kunnen we pas om kwart voor twaalf zaterdagnacht zien hoe De Jonge anderhalve week eerder beledigd was.

Er zijn parallellen tussen de affaire Croiset, die een neonazi-ontvoering van zichzelf in scène zette, en de affaire Muntz. Beiden speelden antisemitisme, zogenaamd om antisemitisme te bestrijden. Het gezin De Jonge kreeg een anonieme dreigbrief van Croiset en Muntz pestte Oostenrijkse politie-agenten en orthodoxe joden. Het Muntz-optreden werd ingeleid door een reportage over een bejaarde joodse vrouw uit Wenen die bang was geworden. Dat zag Muntz als rechtvaardiging voor zijn cameraterreur en zo ontstond een keten van gekwetsten. Een echt Hollandse affaire.