`Manson is beangstigend dichtbij'

De moord op Hollywood-actrice Sharon Tate en vier vrienden in 1969 door leden van de sekte van Charles Manson, is nu aanleiding tot een bewerking daarvan door choreograaf Thom Stuart.

,,Krankzinnig!'' Thom Stuart spreekt het woord veelvuldig en nadrukkelijk uit. In dat ene woord vervat de choreograaf zijn oordeel over Charles Manson, de charismatische sekteleider die eind jaren zestig de leden van zijn `Family' aanzette tot inbraak, vandalisme en moord. Het bekendste slachtoffer was Sharon Tate, de echtgenote van regisseur Roman Polanski, die in 1969 samen met enkele vrienden in haar huis in Hollywood werd vermoord. Met het bloed van de slachtoffers schreven de Family-leden woorden als `Piggies' en `Helter Skelter' op de muren.

`Krankzinnig' vond Stuart ook John Morans compositie The Manson Family, een muzikale vertolking van de moord waarop hij in 1993 stuitte, waarna hij zich erin verdiepte. Vanavond gaat in het Haagse Theater aan het Spui zijn avondvullende dans- en pop opera The Manson Family in première.

,,Waarom zou ik de tiende Romeo en Julia doen?'', vraagt de 34-jarige artistiek leider van de Dutch Don't Dance Division uitdagend. ,,Ik kan een voorstelling maken over Claudius of Richard de Vierde, maar die zijn allemaal al eeuwen dood. Het verhaal van Charles Manson is dichtbij. Het is echt gebeurd en de man leeft nog steeds. Dat maakt het ook zo eng en zo fascinerend.''

Te eng voor sommigen, ondervond Stuart afgelopen vrijdag. Vier dagen voor de première van The Manson Family kreeg de choreograaf een droge brief van de advocaten van muziekuitgeverij Sony waarin stond dat hij de in zijn choreografie verwerkte muziek van The Beatles, niet mocht gebruiken. ,,De nummers Revolution no 9, Piggies en Helter Skelter waren bedoeld als luchtiger tegenwicht voor de zware, donkere sfeer van Morans opera'', aldus Stuart. David Dramm en Toon Vandevorst schreven het afgelopen weekend alternatieve muziek. ,,Ik wilde met die Beatles-nummers een schets van de jaren zestig neerzetten, juist om aan te geven dat die tijd meer was dan alleen Manson en zijn gestoorde volgelingen.''

Maar Sony wilde absoluut niet dat The Beatles op wat voor manier dan ook in verband werden gebracht met de naam van Charles Manson. En dat terwijl de choreograaf continu heeft benadrukt dat het hem niet gaat om een waarheidsgetrouwe vertelling met liters bloed. ,,Ik ga niet de geschiedenis exact navertellen of met behulp van bloedampullen de biografie van een moordenaar neerzetten'', vertelt Stuart, die zelf de rol van de cultleider speelt. ,,Manson is voor mij meer symbool voor het kwaad in de mens. Wat mij fascineert is het fenomeen van een charismatisch leider die alles gedaan krijgt van zijn volgelingen, tot moorden toe. Die aantrekking tussen individu en groep, en die hele groepsdynamiek is choreografisch natuurlijk erg interessant. Het gaat mij niet per se om die man, in dat land, in dat jaar.''

Dat neemt niet weg dat Stuart zich vergaand verdiept heeft in de maniakale moordenaar die hij verbeeldt. ,,Het is een uitdieping van mijn eigen donkere kant. En een keer de slechterik spelen is best leuk. Ik heb veel van de muziek geluisterd die Manson inspireerde en ik heb de film Helter Skelter gezien. Er is bovendien ontzettend veel over hem geschreven. De man heeft zelfs een eigen website. Maar ik ga echt niet zitten chatten met Charlie om er eens achter te komen wat hem nou beweegt. Helemaal begrijpen zal ik hem toch nooit en dat doet er ook niet toe voor dit stuk. Het gaat me om de essentie van wat er is gebeurd tussen Manson en zijn volgelingen.''

In John Morans opera is die essentie gevangen in drie sleutelmomenten uit het leven van The Family, die in Stuarts choreografie zijn ondergebracht in drie acten: de moorden, het leven op de ranch en de berechting. Verdichting en abstracties zijn volgens Stuart onvermijdelijk. ,,Zo laat ik Manson een duet dansen met Sharon Tate. In het echt hebben die twee elkaar nooit ontmoet, maar in de choreografie werkt het om de spanning op te voeren. Ook de Manson-girls een gezongen en een gesproken rol – heb ik extremer tegengesteld gemaakt dan ze in werkelijkheid waren.''

The Manson Family lijkt in niets op Stuarts eerdere, abstracte balletten als Gray Matter en Eugene & Marion of de variété-achtige voorstellingen Dood7onde en Hans & Grietje, die hij maakte voor `podiumkunstkermis' De Parade. Als het aan Stuart ligt is The Manson Family de eerste in een meerjarige reeks avondvullende programma's van zijn hand. Hij heeft al gevorderde plannen voor een choreografie op basis van het boek Orlando van Virginia Woolf en wil ook een voorstelling maken over ruimtevaart. Stuart: ,,In dit land doet men niets liever dan je in een hokje duwen. Maar ik wil telkens iets nieuws maken, een nieuwe uitdaging aangaan. Ik kan toch niet tien jaar lang abstracte bewegingsspelletjes op Bach doen?!''

The Manson Family: 22 t/m 25/3 Theater aan het Spui, Den Haag. Inl. (070) 346 52 72. Tournee t/m 19/5.