Kabinet kritiseert solisme van VS in oorlog om Kosovo

De VS en in mindere mate ook Frankrijk en Groot-Brittannië hebben zich vorig jaar tijdens de NAVO-luchtoperaties boven Servië en Kosovo te veel zelf met de doelenkeuze bemoeid. Dat heeft duidelijke bezwaren meegebracht voor de transparantie van de acties en de solidariteit tussen grote en kleine NAVO-partners.

Dit concluderen premier Kok en de ministers Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) en De Grave (Defensie) in hun langverwachte en vandaag verschenen evaluatie van de luchtaanvallen op Servië tussen eind maart en midden juni vorig jaar. Over de evaluatienota is sinds december in het kabinet touw getrokken. Net als de PvdA-fractie in de Tweede Kamer, die via voorzitter Melkert om de nota had gevraagd, vonden PvdA-ministers in het kabinet, minister Pronk (VROM) voorop, hun collega's Van Aartsen en De Grave (beiden VVD) namelijk oorspronkelijk niet kritisch genoeg over de rol van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Wegens zulke bezwaren, waaraan Pronk tot vorige week vrijdag in het kabinet vasthield, moesten Van Aartsen en De Grave hun conceptnota de afgelopen dagen opnieuw aanpassen. In haar definitieve versie spreekt de nota ook kritisch over de dagelijkse persconferenties die NAVO-voorlichter Jamie Shea vorig jaar in Brussel over de luchtacties gaf en die in `stijl en toonzetting sterk contrasteerden met de sobere en zakelijke aanpak die in Nederland was gekozen'.

De sterke bemoeienis van de VS met de doelenkeuze in de acties werd vooral merkbaar nadat op aandrang van de grote NAVO-lidstaten was overgegaan tot het intensiveren van de operaties en tot aanvallen op strategische civiele doelen. Voor deze zogeheten Fase 3 was eigenlijk politieke instemming van alle NAVO-lidstaten nodig. Maar om dit te omzeilen is de zogeheten Fase 2 plus ingevoerd, die zonder deze politieke instemming kan.

Nederland heeft bij het begin van de luchtacties zestien F16-jachtbommenwerpers van de vliegbasis Leeuwarden naar de Italiaanse luchtmachtbasis Amendola gestuurd om mee te gaan vechten.

Het kabinet stuurt de evaluatie vandaag naar de Tweede Kamer. Een toelichting op de evaluatie zou vanmiddag worden gegeven door premier Kok, minister Van Aartsen en Minister De Grave.