Blair toont Britten graag `angelsaksischer' Europa

Voor premier Blair staat veel op het spel tijdens de Europese top in Lissabon. Zowel de Britten als Europa moeten overtuigd worden van zijn betrokkenheid.

Londen ligt op vijf uur vliegen van New York en op een uurtje of twee sporen van Parijs. Maar voor Tony Blair ligt Amerika soms dichterbij. Zaken doen via Internet, minder bureaucratie en een soepele arbeidsmarkt maakten de Amerikaanse groeicijfers mogelijk, denkt de Britse premier. Wat zou het mooi zijn als Europa die kon evenaren.

Maar als Blair zich morgen op de Europese top in Lissabon sterk maakt voor hervormingen naar Amerikaans model, staat voor hem meer op het spel dan het economische welzijn van Europa. De Britse voorstellen moeten het Verenigd Koninkrijk een steviger anker en beter imago in Europa geven. En aan het eurosceptische thuisfront hoopt Blair te laten zien dat Europa onder Britse invloed `Angelsaksischer' wordt. Dat kan op termijn een argument zijn om alsnog in de euro te kunnen stappen.

,,Dit is Blairs belangrijkste conferentie in lange tijd'', verklaart Keith Vaz, de Britse staatssecretaris van Europese Zaken, de buzz over `Lissabon' die in Londen harder klinkt dan in andere Europese hoofdsteden. ,,Hij is trots op de gemeenschappelijke Europese markt, maar die is niet af en moet worden gemoderniseerd. Sociale en technologische hervorming kunnen van Europa een dynamisch alternatief voor de Verenigde Staten maken.''

Voorlopig is de vergelijking ongunstig voor Europa met zijn hoge werkloosheid en achterstand in e-commerce. `Lissabon' zal dan ook ondernemerschap aanmoedigen en vragen om een sociaal model dat meer banen oplevert en vrouwen of ouderen niet uitsluit van de arbeidsmarkt. Maar als het aan Blair ligt stelt de top ook een reeks praktische normen vast, benchmarks, om vooruitgang per land te toetsen. Bij productiviteit, de stroomlijning van wetten voor de elektronische snelweg, Internet-aansluitingen op scholen en een Europees octrooisysteem.

,,Voor Blair staat in eigen land veel op het spel'', zegt Peter Agar, onderdirecteur van de Confederation of British Industry, het grootste ondernemersverbond. Door de eurosceptici gaat ,,het debat over de Britse rol in Europa langzamerhand bijna over de vraag of we überhaupt wel lid van de Europese Unie moeten zijn''. ,,Dat kan Blair zich niet permitteren. De regering hoopt dat de resultaten uit Lissabon tonen dat de EU dankzij het Verenigd Koninkrijk in de goede richting schuift.''

Omgekeerd hoopt Blair aan Europa een geëngageerde partner te laten zien. De voorsprong die het Verenigd Koninkrijk in Europa heeft op het gebied van elektronisch handelen, flexibele arbeidsmarkt en deregulering zouden daar bij kunnen helpen. De `bouten en moeren' van `Lissabon' maken de pragmatische Britten bovendien enthousiaster dan de `concepten' die toppen onder Franse of Duitse invloed domineerden.

Zeker is dat de premier de top intensief heeft voorbereid, onder meer door zich te verzekeren van Belgische, Nederlandse, Spaanse, Ierse en Portugese steun. Een recente rede over de Britse rol in Europa hield hij van een platform in Gent, de Nederlandse premier Kok werd uitgenodigd voor een openbaar debat met Amerikaanse en Britse Internet-kopstukken in Downingstreet. En Blair heeft dezer dagen louter lof voor de Portugese voorzitter, die vorige week Londen aandeed.

Veel Britten kregen na de vorige EU-top, in Helsinki, het idee dat hun land geïsoleerd was, onder meer als fel tegenstander van belastinghervorming. In Lissabon broeit ook het een en ander. Blair en veel landgenoten voelen zich bedrogen door het Duitse bedrijf BMW dat zijn Britse dochter Rover in de verkoop deed zonder de Britse regering in de plannen te kennen. Dat kan hem in botsing brengen met zijn Duitse ambtgenoot Schröder. En de verhouding met Frankrijk blijft stug. Door het eenzijdige Franse importverbod op Brits rundvlees én door Franse pogingen om in een onafhankelijker Europese defensiepoot alsnog minder ruimte in te bouwen voor de NAVO dan de Britten verantwoord achten.

Maar over het nut van e-commerce, computervaardigheid en werk voor vrouwen valt weinig ruzie te verwachten. ,,Dit kan de top van de eenheid worden'', zegt een diplomaat. ,,Dat heeft Blair voor binnenlandse consumptie hard nodig''.