Begroting Labour: extra geld gezondheid

In haar jongste begroting opent de Britse regering de `oorlogskas' voor de komende verkiezingen. De Conservatieve oppositie hoopt munitie te putten uit het feit dat de belastingdruk geleidelijk stijgt. Kan minister Gordon Brown zijn `prudente' reputatie handhaven?

De Britse regering heeft gisteren een begroting gepresenteerd die met een scherpe groei van de openbare uitgaven Labour-stemmen moet binden in de aanloop naar de voor 2001 verwachte parlementsverkiezingen. Tegelijkertijd wil minister Gordon Brown (Financiën) zijn `prudente' reputatie bevestigen.

De belangrijkste uitgave die Brown gistermiddag in het Lagerhuis bekend maakte is een injectie van 20 miljard pond (72 miljard gulden) in het noodlijdende stelsel van gratis openbare gezondheidszorg, de National Health Service (NHS), in de komende vier jaar. De steun betekent een reële stijging van 6,1 procent per jaar en brengt de Britse uitgaven aan gezondheidszorg net onder het Europees gemiddelde. Tevens beloofde Brown extra geld voor scholen, openbaar vervoer, pensioengerechtigden, misdaadbestrijding, startende ondernemers, werkende gezinnen, bedrijven in de Internet-sector én een vermindering van de staatsschuld met zes miljard pond. ,,Dit is een begroting die het hele land verenigt'', aldus de minister.

De NHS, die geplaagd wordt door lange wachttijden, ouderwetse appartuur, bureaucratie en te weinig bedden en personeel, krijgt de onverwachte subsidie alleen op voorwaarde dat de dienst niet verder dwarsligt bij de hervormingen die de regering eerder heeft voorgesteld, zal premier Blair vanmiddag in het Lagerhuis benadrukken. Zo wil Blair een succesvolle modernisering van de Britse verzorgingsstaat onder New Labour inzet maken van de komende verkiezingen, zo wordt aangenomen.

De Conservatieve oppositie hoopt de strijd echter te voeren over de onder Labour geleidelijk verhoogde belastingdruk. Volgens Tory-leider William Hague blijft Brown door selectieve belastingverhoging – hogere brandstofaccijnzen, meer overdrachtsbelasting bij het kopen van een huis en extra belasting voor kinderloze gezinnen – de Britse middenklasse op de korrel nemen. Brown is een ,,straatrover die je geld afpakt en verwacht dat je blij bent omdat hij je je buskaartje laat houden'', aldus Hague. Maar zijn partij moet nu zelf aantonen hoe ze belastingverlaging zou willen financieren.

Labour erfde van de Conservatieven in mei 1997 een begrotingstekort van 28 miljard pond. Volgens Brown is na drie jaar noodzakelijke krapte dankzij zijn `prudente' economische beleid nu weer ruimte voor extra uitgaven. Dankzij het huidige overschot van twaalf miljard pond kon Brown zowel openbare uitgaven verhogen om de morrende kern van de Labour-partij te vriend te houden als de belastingen verlagen om de Britse middenklasse voor de partij te behouden. Maar al te veel gulheid zou de inflatie aanwakkeren, de Bank of England dwingen om de rente nog verder te verhogen en de pond nog sterker maken dan de huidige 3,60 gulden. Britse exporteurs, zoals boeren en autofabrikanten, zitten daar evenmin op te wachten.

Brown tastte stevig in de beurs – een toename van de uitgaven met 2,5 procent per jaar – én hij gebruikte zo'n vier miljard pond voor belastingverlaging. Analisten wikken nog of die verhouding klopt. Volgens de Financial Times van vanmorgen heeft Brown zijn degelijke reputatie verdiend, zoals groei- en werkloosheidscijfers laten zien. Maar hij verpandt die reputatie nu wel aan een aanhoudend gunstige economie, aldus de krant.

Één werkgeversleider noemde Gordon Brown een populist, maar de markten leken de chancellor vooralsnog te vertrouwen. Bij het openen van de Londense beurs steeg de FTSE-index.