Geld, groei en gouden ketens

De Amsterdamse effectenbeurs krijgt de komende maanden talrijke nieuwe noteringen: het bedrijfsleven stuurt zijn dochters naar de beurs. Goed voor geld, groei en gouden handboeien.

KPN doet het opnieuw, VNU wil ook wel, UPC komt zelfs met drie stuks dit jaar, maar ING heeft geen rappe plannen. Waarover dubben zij? Dochterbedrijven of specifieke activiteiten naar de effectenbeurs brengen is de nieuwste rage in het bedrijfsleven, vooral als het ,,iets'' met Internet te maken heeft.

KPN kondigde gisteren de beursgang aan van zijn dochter die in Europa mobiele telefonie aanbiedt. Vorig jaar ging de samenwerking met QWest (exploitatie van datanetwerken) met eclatant succes al naar de beurs. Kabelbedrijf UPC wil drie dochters op de beurs lanceren, waarvan Internet-dienstenaanbieder Chello de eerste wordt.

Met de beursintroductie willen zij drie ambities in één klap realiseren: groei, geld en gouden ketens. Met een aparte beursnotering kan ex-dochter KPN Mobile sneller groeien door overnames in mobiele telefonie. Beleggers willen liefst een puur bedrijf, dat goed is in zijn kernactiviteit, niet een bundeling ondernemingen met verschillende klanten, markten en expansiesnelheden. Een pure onderneming kan sneller, op basis van een hogere beurskoers dan die van de moeder, concurrenten opkopen.

Dat was bijvoorbeeld een argument van conglomeraat Vendex in de jaren negentig om de uitzenddivisie (Vedior) en de supermarkten (via een fusie met De Boer Unigro) naar de beurs te brengen. Het kan ook mislukken: de Amerikaanse beursgang van de kantoorartikelenfirma van KNP BT (nu Buhrmann) flopte.

Hand in hand met het motief groei gaat het motief geld. Nu telecom-, kabel-, Internet- en entertainment-bedrijven door fusies, overnames en joint ventures in elkaar overlopen, putten topmanagers zich uit om hun nieuwe conglomeraten transparanter te maken. Met een beursnotering van dochters kunnen beleggers eenvoudig uitrekenen hoeveel alle activiteiten van een concern samen waard zijn.

Pure dochters en meer inzicht onder beleggers vertalen zich in hogere koersen: voor moeder en kind. De moeder met een dure dochter kan een deel van haar schuldenlast aan de dochter meegeven en zelf meer financiële armslag houden, bijvoorbeeld doordat leningen worden afgelost met de opbrengst van de beursgang. Dat is een van de attracties van de beursgang van KPN Mobile voor moeder KPN Telecom.

Ondernemen wordt op deze manier ook schuiven met aandelenpakketten en het opnieuw verpakken van activiteiten. Zo heeft UPC plannen om tv-zenderbedrijf SBS straks in een grotere gedaante weer naar de beurs te brengen. En Telefónica, straks eigenaar van mediavulling-producent Endemol, sluit een hernieuwde beursgang voor Endemol plus andere activiteiten evenmin uit.

Het derde argument, de gouden handboeien, geldt voor het personeelsbeleid. De arbeidsmarkt is krap. Mensen werken graag voor winnaars. Aparte dochters met hoge aandelenkoersen zijn ideale omstandigheden voor aandelenoptieplannen voor (kern)medewerkers.

De praktijk is vaak weerbarstiger. De waarde van Philips-dochter Polygram (muziek en film), die in 1990 een eigen beursnotering kreeg, was bij tijd en wijle hoger dan die van heel Philips. Ten onrechte, zo bleek later.

Voor alles gaan bedrijven opportunistisch om met de kansen van een aparte beursnotering. VNU bracht een maand geleden geen Internet-dochter naar de beurs om extra kapitaal aan te trekken voor Internet-investeringen, maar plaatste gewoon ,,ouderwetse'' VNU-aandelen bij beleggers. Dat was sneller, makkelijker en beleggers gaven moeder VNU ook al een hoge waarde. Nu overweegt het concern wel een beursgang voor vacature-site Jobworld.

Hoe moet je als bedrijf over zo'n beursgang van een dochter denken wanneer een financier als ING, die zelf zulke ondernemingen wel naar de beurs wil brengen, vooralsnog niet van plan is eigen Internet-dienstenaanbieder Freeler of de telefoon/Internet-bank ING Direct naar de beurs te brengen? ING wil de zaken in eigen hand houden en accepteert de aanloopverliezen die met de groei van Freeler en ING Direct gepaard gaan. In de tussentijd moet ING het van analisten hebben om beleggers duidelijk te maken of er goud verborgen is. Analisten van concurrent ABN Amro schatten onlangs dat ING's Internet-zaken zo'n 5 tot 10 euro per aandeel waard zijn.