Fraai spel Asko Ensemble in duistere muziek

In 1971 bezocht Makoto Shinohara New York waar hij met zijn bandrecorder de klanken en geruis `noteerde' vanaf het dak van het Empire State Building voor een bandcompositie onder de titel City Visit. Heiner Goebbels (1952) deed dit nog eens over in Surrogate Cities, gemonteerd uit samples, niet alleen van New York, maar ook van Tokyo, Lyon, Berlijn en St. Petersburg, van commentaren voorzien door een kamerensemble. Daaruit ontstond in 1994 een Sampler Suite die het Asko Ensemble gisteravond presenteerde. Nonchalance en zachtmoedige afstandelijkheid tekenen Shinohara. Goebbels is veel harder, een sfeerscheppende souvenirwaarde ontbreekt.

Maar Goebbels haalt er dan ook van alles bij. Hij tekent de steden niet alleen vanuit een architectonisch aspect, maar plaatst ze ook in hun politieke, historische en literaire waarden als in `zoekgeraakte herinneringen', een muziek vol schuren en krassen als gespeeld in schimmige kelders in oude afbraakwijken. De vorm is die van een tiendelige quasi-baroksuite. Vooral de Chaconne met zijn oude ruisende opnamen van een verdwenen joodse zangcultuur is indrukwekkend. Die gaat door merg en been. Daarbij vergeleken blijft het ballet Red Run (1991) te schetsmatig zappend van het ene ideetje naar het andere. Veel is screaming of geprest uit te voeren, maar in déze extase geloof ik minder. De improvisatorische passages maken zelfs een jaren-zestigindruk.

Van Rebecca Sounders (1967) werd Crimson-Molly's Song 1 uit 1995 uitgevoerd, een werk gebaseerd op de slotmonoloog van Molly Bloom uit Joyce's Ulysses. IJle, huilende klankspinsels en brommende bassen worden door geknisper van metronomen en speeldozen poëtische meditatief ingevuld. Het fascineert maar voor een tijdje, want een echte lading zoals Goebbels die weet aan te brengen in zijn wroetende muziek, ontbreekt. Aan het Asko Ensemble dat musiceerde met een grote inzet, heeft het niet gelegen.

Concert: Asko Ensemble o.l.v. Peter Rundel. Werken van Goebbels en Sounders. Gehoord: 20/3 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Herhaling: 21/3 Paradiso Amsterdam. Opname VPRO voor latere uitzending op Radio 4.