Wie lust er nog rauwe vis in Rio?

Duizend mensen vormden gisteren de `omhelzing' van de Lagoa, het binnenmeer van Rio de Janeiro waar op carnaval 132 ton dode vis kwam bovendrijven. Het strandseizoen van Rio is op een ramp uitgedraaid.

,,Het is de schuld van de vissen'', zei de gouverneur Garotinho van Rio. Een dag eerder hadden foto's van dode vissen in Rio de Janeiro over de hele wereld de blote caravalsborsten van de voorpagina's verdreven. Niet de vervuiling of de illegale lozingen van het stadsriool. Nee, de oorzaak van de stinkende visberg was dat er teveel vis in het binnenmeer van Rio rondzwemt.

,,Dan delen we toch condooms uit'', schamperde gemeente-bioloog Mário Moscatelli, en nam op staande voet ontslag. Gisteren was hij een van de aanvoerders van het protest, waarbij duizend mensen in een symbolische `omhelzing' rond de Lagoa samenkwamen. In witte kleren en applaudisserend kwamen ze voor `hun' Lagoa op.

,,Het is toch absurd dat ze een dergelijke agressie moeten ondergaan'', zegt een nette meneer alsof met over mensen gaat. Voor de gelegenheid heeft hij ook zijn windhond in het wit gestoken. Acteurs, ondernemers, en bankiers. Velen hadden er gisteren hun vrije zondag voor opgegeven. De meesten protesteerden voor het eerst van hun leven, want aan de Lagoa wonen is op stand wonen. ,,Ik betaal een fortuin aan gemeentebelasting en kan niet eens mijn balkondeuren openzetten'', klaagt fotomodel Luma de Oliveira over de aanhoudende stank uit de Lagoa. Ook de bazen van de sushi-tentjes rond het meer klagen: ,,Wie lust er nu nog rauwe vis?''

De sushi-tentjes vormden `de' attractie van het meer in het afgelopen seizoen. Sommige tenthouders zijn nu processen begonnen tegen het staatsrioolbedrijf Cedae. Op dezelfde manier als de vissers van Rio in januari compensatie van staatsoliebedrijf Petrobras kregen, hopen nu ook de tenthouders op een vergoeding. Toen spoelde er door een breuk in een pijpleiding van Petrobras 1,3 miljoen liter ruwe olie de baai van Rio in. Ook toen was er een massale vissterfte. In totaal betaalde Petrobras 120 miljoen gulden aan de gedupeerde vissers, die in lange rijen voor het kantoor van de oliemaatschappij stonden. Rio de Janeiro had geen idee dat het zoveel vissers had. Taxichauffeurs, winkeliers en zelfs ambtenaren bleken in de nachtelijke uren nog een netje uit te werpen.

Zo openlijk als Petrobras in januari schuld bekende, zo doet het staatsrioolbedrijf Cedae er nu alles aan om de verantwoording af te wentelen. Volgens bioloog Moscatelli is de vissterfte in de Lagoa te wijten aan de illegale dumping van rioolwater in het meer. In zijn functie van staatsambtenaar mat hij in januari nog `fecale niveau's' die zestien keer hoger waren dan toegestaan. Nog geen maand later brak er weer een buis, waardoor de Cedae duizend liter stront per minuut het meer in liet lopen. Er was al meer dan 2,5 miljoen liter in de Lagoa beland toen de Cedae eindelijk bekende.

De schuld lag echter niet bij hun, maar bij de telefoonmaatschappij, zei riooldirecteur Evandro Britto. ,,Ze hebben hun nieuwe telefoonkabels door onze buizen getrokken.'' De Cedae kon het lek niet repareren, zei Britto, anders zou de chique wijk Leblon zonder telefoon zitten. ,,We moeten gewoon wachten tot de telefoonmaatschappij haar kabels weghaalt.'' Twee dagen later zeiden ze bij de telefoonmaatschappij echter ,,nog geen officiële aanvraag'' van de Cedae ontvangen te hebben. Intussen stroomde de Lagoa elke minuut verder vol poep, met de grote vissterfte van carnaval als voorlopig resultaat.

,,Dit wordt de zomer van de topless'', voorspelde de burgemeester van Rio, toen de militaire politie aan het begin van het seizoen een vrouw met blote borsten op het strand van Copocabana arresteerde. Het werd echter de zomer van de rampen. Met bikini en al viel het toeristenseizoen in het water. Op de stranden van Rio stonden permanent de bordjes `verboden te zwemmen'. Nu weer omdat de riolering van Ipanema brak en op het sjiekste strand van Rio voorzag van 9.000 liter stront per minuut, dan weer omdat chemisch afval zorgde voor rode, gele of bruine vlekken in het water. Dit alles hield de badgasten aan land, tot en met de grote olieramp van 18 januari.

,,Weet u zeker dat er geen paradijs op aarde bestaat?'', vroegen de eerste veroveraars van Rio de Janeiro aan de paus. Nog steeds is Rio met zijn stranden, oerwouden, bergen en binnenmeren één van de mooiste plekken ter wereld. Maar Brazilië gaat ermee om als een kind met teveel speelgoed. ,,Ruiken zij ook eens wat wij ons hele leven al ruiken'', was het commentaar op de demonstratie rond de Lagoa van één van 200.000 sloppenwijkbewoners die aan de stinkende binnenwateren wonen. Huisjes op palen tussen van vervuiling walmende modderlagen. De rijken die van het vliegveld naar de stad rijden moeten er altijd de raampjes voor dichtdraaien.