Vernieuwd Taiwan

IN PEKING ZOU het feest moeten zijn. De oude tegenstander van de op het vasteland regerende communisten, de Kwomintang, ofwel de Nationalistische Partij, heeft op Taiwan in het zand gebeten. Echter, niet de communistische wereldrevolutie naar Chinese snit komt de zege toe, maar de lokale Democratisch Progressieve Partij van autochtone eilandbewoners die aan de communisten evenzeer een broertje dood hebben als aan de nationalisten. Dat bepaalt de reactie in de Chinese hoofdstad. Zal de nieuw gekozen president van Taiwan, Chen Shui-bian, dan eindelijk het oude dreigement uitvoeren en het eiland tot een van het vasteland onafhankelijke soevereine staat uitroepen?

Het ziet er voorlopig niet naar uit. Chen heeft na zijn verkiezing aangekondigd naar Peking te willen reizen voor overleg. Daarmee gaat hij met zijn toenaderingspogingen verder dan zijn voorgangers. Tenslotte heeft zijn achterban een punt gescoord. Evenals bij de vorige presidentsverkiezingen heeft het regime in Peking geprobeerd de Taiwanese kiezers te intimideren. De vorige keer werkte dat averechts. De nu vertrekkende president Lee, door Peking gezien als een aanhanger van de gedachte van een onafhankelijk Taiwan, won die verkiezingen overtuigend. Ook nu bereikte Peking een averechts resultaat. Voor het eerst in de geschiedenis van Taiwan levert een partij die de onafhankelijkheid in haar programma heeft opgenomen het staatshoofd.

AL JAREN GELEDEN hadden de Nationalisten hun aanspraak de feitelijke rechtmatige regering van heel China te zijn, praktisch laten varen. Dat was in overeenstemming met de politieke en militaire werkelijkheid. Slechts haar unieke machtspositie op Taiwan, na de nederlaag in de burgeroorlog in 1949 met terreur gevestigd, hield de partij overeind. Tot haar verdienste mag worden gerekend Taiwan in de afgelopen twintig jaar economisch en politiek tot ontwikkeling te hebben gebracht. Het eiland is nu een welvarende democratie en de partijleden die gisteren te hoop liepen om Lee uit te schelden en voor het verlies aansprakelijk te stellen, hebben ongelijk. De man heeft zijn historische taak verricht en dat hield automatisch het verlies van de machtspositie van zijn partij in.

De nieuwe constellatie maakt de verhouding tot Peking tegelijk eenvoudiger en ingewikkelder. Eenvoudiger omdat Chen en de zijnen geen ambities koesteren op het vasteland. Ingewikkelder omdat zij programmatisch aankoersen op onafhankelijkheid. Voor de gezondheid van de politieke verhoudingen op Taiwan zelf is de machtswisseling een goede zaak. Wat de relaties met Peking betreft moet worden afgewacht of de nieuwe regeerders in Taipei over voldoende diplomatiek vermogen beschikken om te voorkomen dat die betrekkingen ontsporen. Er zou al veel gewonnen zijn als het doel van één China twee systemen overeind kan blijven, ook al ligt dat doel in een verre toekomst. In de diplomatie kan de werkelijkheid zelden zonder een flinke dosis fictie.