Ridder Ten Holt streng componist

,,De zee spoelt en slijpt, de tijd kristalliseert''. Zo duidt de Bergense componist Simeon ten Holt (1923) zijn eindeloos uitdijende muziek van de laatste 20 jaar, zoals Canto Ostinato of Lemniscaat, waarvan in 1983 een uitvoering liefst twee etmalen in beslag nam. Bij een concert in de Rotterdamse Paradijskerk, waar de componist door de Bergense burgemeester mevrouw drs. I. Güntherman, de versierselen kreeg opgespeld behorend bij het Ridderschap in de Orde van de Nederlandse Leeuw, verwees slechts één compositie, Natalon in E, naar die muziek in een trance-achtige trage golfslag, schatplichtig aan Schumann en Chopin, in Natalon in E zelfs nog aan Schubert. De overige werken waren geenszins neo-romantisch, eerder streng constructivistisch.

Ten Holt begon onder invloed van zijn leermeester Jakob van Domselaer (1890-1960) in de jaren '50 een geheel eigen systeem te ontwikkelen zoals in de Diagonaalmuziek voor strijkers uit 1958, waarin toonsoorten worden gecombineerd die in de kwintencirkel diagonaal tegenover elkaar staan. In het centrale Lento sostenuto werken sombere lijnen op vanuit de diepte tegen flakkerend tremolerende hoge strijkers, als donkere wolkenschaduwen die verglijden over het glinsterende water, voor het overige overheerst een elegisch divertimentokarakter als bij een Bartók. Onbegrijpelijk dat dit prachtwerk bijna een halve eeuw op een uitvoering heeft moeten wachten! Het Concerto Rotterdam trof, zij het ietwat ongepolijst de juiste directe toon.

Ronduit perfect van timing toonde zich de Slagwerkgroep Den Haag in Tripticon (1965). Duwt Ten Holt in zijn polytonale periode de tonaliteit tegen de rand aan, in de jaren '60 verdwijnt deze om plaats te maken voor een strenge serialiteit. Tripticon werd geïnspireerd door Stockhausens idee van het tijdsoctaaf in een ordening van twaalf tempi. En alweer leverde dit een springlevende muziek op, vooral opwindend in de wisselwerking van de instrumenten en tussen klank en stilte.

Bi-Ba-Bo (1980) voor een vocaal kwartet was de tweede première, maar ditmaal in een speelse Swingle Singerstijl met geen andere pretentie dan de oren aangenaam te kietelen zoals eigenlijk alle muziek van Ten Holt vanaf die tijd in een als ontspanning op hoog niveau, een utopie naar een wereld waar de mens geen roofdier is, een land van beminden, vredig als de Bergense natuur.

Concert: Concerto Rotterdam o.l.v. Marien van Staalen e.a. Gehoord: 15/3 Paradijskerk, Rotterdam. Opname NPS voor Radio 4 De Nederlanden.