Nieuwe rijken

Snelle tijden, snel gewin. De radio deed er 38 jaar over om meer dan 50 miljoen gebruikers te halen, de pc zestien jaar, de televisie dertien en Internet deed het in vier jaar.

De verspreiding van nieuwe technologie gaat gepaard met een wonderbaarlijke vermenigvuldiging van financiële vermogens. Kapitalen waar oude families decennia, soms zelfs eeuwen, voor hebben moeten werken, worden nu in een paar jaar verdiend.

Twee jaar geleden zorgde de plotselinge rijkdom die managers in de schoot viel als zij aandelenopties in hun onderneming incasseerden, nog voor politieke opschudding. Bij zulke opties ging het in sommmige gevallen om tientallen miljoenen guldens per persoon. Nu gaat het om miljarden guldens.

De Spaanse telefoonmaatschappij Telefónica, die in Internet-diensten zit (via dochter Terra), in Internet-banken en in de Britse uitgever Pearson (zakenkrant Financial Times) doet een bod op Endemol en maakt oprichters en grootaandeelhouders John de Mol en Joop van den Ende meervoudig miljardair. Niet slecht voor een voormalig medewerker van een radiopiraat op zee en een ex-winkelier in feestartikelen.

De beursnotering van Internet-aanbieder World Online katapulteerde oprichtster Nina Brink en investeerder Dik Wessels naar dezelfde liga van Nederlandse superrijken.

Om in een beurstermen te spreken: een double whammy – twee supertransacties ter waarde van elk meer dan 10 miljard gulden. Dat moet Nieuwe Economie zijn. World Online bestaat vijf jaar. Sommige werkmaatschappijen van Endemol zijn al langer actief, maar het concern zelf is nog maar vier jaar op de effectenbeurs genoteerd.

,,Vroeger zong iedereen There's no business like show business, nu is het There's no business like e-business'', zei ING-bestuursvoorzitter Godfried van der Lugt vorige week nog bij zijn presentatie van de ambities van het concern als financiële supermarkt op Internet.

Showbizz, e-bizz, oude bizz, alles loopt dwars door elkaar heen. Het gevoel van mogelijke convergentie was al langer tastbaar. Ben Verwaayen (ex-KPN en nu Lucent-bestuurder) is niet voor niets president-commissaris van Endemol. Telecom en entertainment. En meer? De Mol is ook commissaris bij Ajax. Mediamagnaat Rupert Murdoch heeft al belangen in zes Britse voetbalclubs.

De financiële rode draad: de prijzen vliegen de pan uit. Al viel de koerswinst van World Online vrijdag na alle opgeblazen verwachtingen natuurlijk erg tegen – om het maar niet te hebben over de notering vandaag. Telefónica bood voor Endemol een overnamepremie van meer dan 50 procent ten opzichte van de laatste negen beursdagen.

Dankzij hun beursnotering en de spectulaire premies die eerst beleggers en vervolgens overnemers betalen komen ondernemers als De Mol, Van den Ende, Brink en Wessels met stip de top-20 van rijke Nederlanders van zakenblad Quote binnen. De ranglijst van vermogend Nederland wordt door elkaar geschud. Oude rijken, zoals de families Brenninkmeijer (C&A), Fentener van Vlissingen (SHV, diverse investeringen) en Van Oranje, worden langzaam maar zeker bedreigd door de roofridders van de Nieuwe Economie. Zeker als je de vermogens per persoon telt, en niet per familie.

Net als hun voorgangers willen de meeste Nieuwe Rijken verder, dieper doordringen in de economie. De Amerikaanse robber barrons die aan het eind van de negentiende eeuw in het rauwe kapitalisme rijk werden, ontpopten zich rap als financiers en fusie- en overnamemakelaars. Een bankier als J.P. Morgan nestelde zich met commissariaten en aandelenbelangen op talrijke kruispunten van informatie om nieuwe zaken te doen.

De Internet-revolutionairen volgen een eeuw later die oude voorbeelden. Roel Pieper (ex-Philips) werkt met de Amerikaanse kapitaalverschaffer Insight, waarin ook ABN Amro geld stak. Dik Wessels, die zijn geld in de aannemerij verdiende, zit met zijn beleggingsmaatschappij Reggeborgh in een reisorganisatie en milieutechnologie. Nina Brink steekt aandelen World Online ter waarde van een miljard gulden in de Amerikaanse financier van Internet- en e-bizz bedrijven BayStar.

Het wachten is op de liefdadigheid à la Rockefeller en Carnegie.