Eén seconde in een miljoen jaar

Vroeger werden horloges beoordeeld op hun accuratesse. Tegenwoordig tellen vooral de neven- functies: beursberichten lezen, telefoneren, muziek beluisteren, positiebepaling. Dat het apparaat ook nog de tijd aangeeft, is bijzaak.

`We zien elkaar als jouw schaduw vijf voetstappen is.' Wie vijfduizend jaar geleden het tijdstip voor een afspraak wilde vastleggen, had maar één optie: zijn eigen schaduw meten. Deze tijdmeting was verre van accuraat, want geheel afhankelijk van de lichaamsbouw en schoenmaat van de persoon in kwestie. Maar kennelijk keek men destijds niet op een uurtje meer of minder.

Tijd noch wetenschap heeft sindsdien stilgestaan. Het excuus `mijn horloge liep achter' kan door een laatkomer eigenlijk niet langer worden gebruikt, want uurwerken worden met de dag accurater. Er zijn zelfs horlogefabrikanten – zoals het Duitse Junghans – die hun klanten `optimale precisie' garanderen. Het zogenoemde `Mega solar'-model wordt aangestuurd door een radiozender die in verbinding staat met een atoomklok. De horloges wijken volgens de fabrikant `hooguit één seconde in de miljoen jaar af'. Maar ja, hoeveel klanten halen een eeuw?

Accuratesse – dat was tot voor kort het sleutelbegrip in de horloge-industrie. Of een horloge ook trendy was deed er weinig toe. Totdat het Zwitserse merk Swatch begin jaren tachtig vanuit het niets de brede onderkant van de horlogemarkt veroverde. Daan van Wijk, adjunct-directeur van de Federatie Goud en Zilver, de brancheorganisatie in Voorburg, kan het zich nog goed herinneren. ,,Een horlogefabrikant die zich op vormgeving richtte – het was een unicum. Swatch simplificeerde het productieproces, maakte als eerste op grote schaal gebruik van kunststoffen. Waar het horloge vroeger vooral een gebruiksartikel was, werd het nu een wegwerpartikel.'' En de klant? ,,Die kocht geen horloge voor het leven meer, maar voor de gelegenheid: een sportwedstrijd, een uitgaansavond, een werkbespreking. Voor elk tijdstip van de dag een horloge.''

In theorie was die trend – horloges als accessoires – een lang leven beschoren, ware het niet dat steeds meer modehuizen (Versace, Gucci, Hugo Boss) en kledingfabrikanten, zoals Esprit en Mexx, in de loop der jaren met succes hun eigen horlogelijn introduceerden. Het wachten was op een tegenzet van de traditionele horlogefabrikanten. En die bleef niet lang uit. Van Wijk: ,,Begin jaren negentig kwamen de Japanners met tal van technische hoogstandjes. Innovatie volgde op innovatie. En het einde is nog lang niet in zicht.''Baanbrekend was vooral de Messagewatch, die Seiko medio jaren negentig op de markt bracht. De Messagewatch (kosten: 350 à 425 gulden) wordt pas actief als de drager een abonnement neemt op Minimail. Dit Nederlandse bedrijf voorziet zijn abonnees voor 135 gulden per jaar dagelijks van beursberichten (AEX en Dow Jones), ANP-nieuwsflitsen, voetbaluitslagen, weersvoorspellingen, file-informatie en tv-gegevens via een draadloze ontvanger. De `e-mail alert'-functie houdt dragers op de hoogte van binnengekomen e-mails. Ook voice-mail is standaard inbegrepen, maar daarvoor betaalt de eigenaar van een Messagewatch (bovenop zijn abonnement) wel één gulden per beluisterd bericht.

De techneuten onder ons kunnen hun horlogehart dit jaar ophalen. In juli presenteert Casio de polscamera en de MP3-speler. Wat hebben film en geluid met tijdsaanduiding te maken? Weinig. Maar volgens de Japanse fabrikant heeft de moderne mens aan alle drie behoefte, dus waarom niet diverse vliegen in één klap slaan? De polscamera weegt 32 gram en kan beeld opnemen, afspelen en terugspoelen. De draagbare MP3-speler plukt geformatteerde bestanden van het Internet of downloadt zelf gecreëerde MP3-bestanden. Als het apparaat is opgeladen kan de drager vier uur lang muziek beluisteren - per koptelefoontje. Zowel de polscamera als de MP3-speler beschikt over een alarm, een stopwatch en – oh ja – een tijdsaanduiding. De prijs? Nog onbekend.

Ronduit revolutionair is de Watchphone van Samsung, die, als alles volgens plan verloopt, eind dit jaar op de Nederlandse markt wordt gebracht. De Watchphone is – de naam zegt het al – een polshorloge en GSM-telefoon ineen. Het apparaatje weegt nog geen vijftig gram en biedt volgens de fabrikant alle voorzieningen die we van hoogwaardige mobiele telefonie mogen verwachten: voice-dialing, trilalarm, SMS-berichten en een adresboek voor maximaal 250 namen en nummers. De Watchphone (waarvan de prijs nog moet worden vastgesteld) heeft een beltijd van 90 minuten en houdt de gebruiker 60 uur stand-by. Je vraagt je af of mobiel Nederland nog wel behoefte heeft aan zo'n uitvinding, maar Samsung denkt daar kennelijk anders over.

Toch wil niet iedere horlogedrager 24 uur per dag bereikbaar zijn, zoals bergbeklimmers, wandelaars, zeilers en fietsers. Voor hen bedacht Casio de GPS Protrek (GPS staat voor: Global Positioning System, satelliet-navigatiesysteem). Het apparaat (kosten: 1.395 gulden) kan signalen van satellieten opvangen, analyseren en binnen luttele seconden de exacte locatie van de drager bepalen. De drager kan de GPS Protrek ook een bestemming – zeg Acapulco – opgeven. Het horloge toont vervolgens in een grafiek de richting en afstand tot die stad.

Horlogefabrikant Breitling ging nog een stapje verder. Want wat nu als de Einzelgänger in kwestie in nood raakt? Juist: een Breitling Rescue Watch. Voor een kleine tienduizend gulden kan de eigenaar de politie of brandweer alarmeren. Vooral ballonvaarders maken er graag gebruik van.

Tja, en wat te denken van de horloges met voorgeprogrammeerde microchips die batterijen overbodig maken (Seiko, Junghans)? Of uurwerken die ons calorieverbruik berekenen, onze hartslag meten, ja praktisch als personal trainer fungeren (Mio)? Swatch kwam vorig jaar met de Swatch Access, die de drager toegang verschaft tot skiliften, musea, concerten en hotels – mits daarvoor betaald wordt natuurlijk. Kortom: het horloge is, anno 2000, multifunctioneel; de tijd is eigenlijk bijzaak. Terug naar `we zien elkaar als jouw schaduw vijf voetstappen is'? Daan Van Wijk grinnikt. ,,Zover zal het niet komen.'' De adjunct-directeur vergelijkt de ontwikkeling van de horlogerie het liefst met die van de telefonie. ,,Een beetje telefoon heeft tegenwoordig ook een tijdsaanduiding, nummerweergave en voicemail. Maar de oerfunctie – communiceren – heeft niet aan waarde ingeboet.''