De Martin van Dijk- prijs

,,Na mijn tweede Annie M.G. Schmidt-prijs voor het beste theaterlied van het jaar, in '98, heb ik besloten iets te gaan doen met wat me al mijn leven lang bezig houdt: de frustratie van het maken van theatermuziek in een cabaretcultuur. Alle aandacht ging weer uit naar de uitvoerende artiest en de tekstschrijver, terwijl het altijd mijn streven is geweest een vorm te vinden waarin de muziek méér is dan alleen ondersteuning van de tekst. We zijn begonnen met het Try Out Podium en dat vindt zijn voorlopige afsluiting in de uitreiking van de Martin van Dijk-prijs. Ja, er moest een naam komen en toen hebben we maar gewoon de mijne genomen. Zo hang ik de prijs op aan mijn eigen frustratie.''

Martin van Dijk (53), die als componist, arrangeur en begeleider de toon heeft gezet voor theatershows van vedetten als Jenny Arean en Adèle Bloemendaal, is de initiatiefnemer van het Try Out Podium dat een jaar lang werd georganiseerd in het Amuse Studiotheater in Amsterdam. Elke maandagavond traden daar nieuwe, muzikale cabarettalenten aan, van wie er vanavond drie kandidaat staan voor de door SNS Reaal gesponsorde Martin van Dijk-prijs van ƒ15.000.

,,In het cabaret is een muzikale leegloop gaande. In heel veel voorstellingen van jonge cabaretiers maakt de muziek weinig indruk meer. Aan dit genre kleeft een tekstcultus, waardoor je zelden meer echt muzikaal theater ziet, waarin de muziek als een humuslaag onder de voorstelling ligt. De mensen die we voor het Try Out Podium hebben geselecteerd, moesten ook een muzikaal talent hebben. Ze hebben een popachtergrond, of een klassieke opleiding, en proberen nu theater te maken dat zo dicht mogelijk bij hun eigen karakter ligt. In totaal zijn er, denk ik, een stuk of vijftien langs geweest. En nu zijn er drie over, met wie mijn vrouw Wenda Grendel en ik intensief hebben gewerkt.

,,Het idee kwam ook voort uit de manier waarop ik zelf ooit met try-outs heb gewerkt. Vroeger kon je als cabaretier een veel grotere aanloop nemen. In de tijd rond 1980, toen het cabaret werd doodverklaard, moest je tegen de klippen op werken om wat te worden. Dan stond je in Pepijn in Den Haag voor vijftien mensen, dat was al heel wat, en een jaar later had je er dertig – dan was het feest. Nu is het cabaret een gewild genre; zodra iemand een cabaretfestival wint, springen de impresariaten er bovenop en moet er een avondvullende voorstelling komen. Voor zo'n lange try-outperiode is geen tijd meer, terwijl je je in dit vak juist moet ontwikkelen in de confrontatie met het publiek.

,,Ja, dat idealisme heeft er bij mij blijkbaar altijd ingezeten. Wenda en ik zijn ooit in Groningen begonnen een dansvoorziening uit de grond te stampen, waaruit later Reflex is voortgekomen. Maar nu hebben we, naast ons werk, meer dan een jaar voor nop aan het Try Out Podium gewerkt en dat is wel genoeg. Ik zie het als een testcase. We hebben nu bij OCW een structurele subsidie voor vier jaar aangevraagd; ik wil eerst even zien wat daaruit komt.

,,Dankzij een verzekeraar, die er iets in zag, is de Martin van Dijk-prijs een mooie afsluiting. De Annie M.G. Schmidt-prijs is alleen een beeldje. Verder ga je met niks naar huis, en je loopt bovendien het risico dat je volgend seizoen geen werk zou hebben omdat iedereen denkt dat je te duur bent geworden. Aan deze prijs is tenminste een leuk bedrag verbonden. Gezien mijn frustratie vind ik dat een geweldige grap.''