Canadese lessen voor Euronext

De samenwerking tussen de effectenbeurzen in Toronto en Montréal heeft als voorbeeld gediend voor Euronext. Het werkt, maar het zou nog ,,beter zijn om één beurs te hebben voor heel Noord-Amerika en één voor Europa''.

De voorgenomen alliantie tussen de effectenbeurzen van Amsterdam, Brussel en Parijs lijkt op een recente taakverdeling tussen vier aandelenbeurzen in Canada. Evenals het vandaag bekendgemaakte plan, is in Canada onlangs één beurs die van Toronto verantwoordelijk gesteld voor de aandelenhandel in alle grote fondsen. En net als men van plan is in Amsterdam, heeft de beurs van Montréal de coördinatie op zich genomen van handel in derivaten.

Het Canadese model heeft dan ook als voorbeeld gediend voor de plannen van Frankrijk, België en Nederland. Maar president George Möller van de Amsterdamse beurs onderstreept dat het Europese plan minder ver gaat dan het Canadese. Zo zijn in Canada alle grote fondsen in Toronto geconcentreerd. Montréal, in omvang de tweede beurs van Canada, stond de resterende handel in grote aandelen volledig af en kreeg in ruil daarvoor een monopolie op de optiehandel. Volgens het Europese plan moeten grote Nederlandse noteringen juist wel verhandelbaar blijven in Amsterdam.

De bijna voltooide beursreorganisatie in Canada mag verder gaan dan die van Parijs, Brussel en Amsterdam, volgens Canadese beleggers gaat zelfs de strakkere taakverdeling juist niet ver genoeg. ,,Het is helemaal niet nodig om een markt hier te hebben en een markt daar, zegt Stephen Jarislowsky van beleggingsmaatschappij Jarislowsky Fraser in Montréal. ,,Dat wordt gedaan om elke locatie het gevoel te geven dat ze wat heeft. Het zou beter zijn om één beurs te hebben voor heel Noord-Amerika en één voor Europa. Waar die zitten kan me niet schelen, want met de communicatiemiddelen van vandaag maakt dat echt niet uit.''

De Canadese beursreorganisatie werd een jaar geleden overeengekomen. Het voornaamste doel was om de Noord-Amerikaanse positie van de Toronto Stock Exchange (TSE) te optimaliseren. Ondanks het bestaan van één grote en drie kleinere beurzen in het gedecentraliseerde Canada, is de TSE al jarenlang verantwoordelijk voor de overgrote meerderheid van 's lands effectenhandel; in 1998 verliep bijna negentig procent van de Canadese aandelenhandel via de TSE, ter waarde van 490 miljard Canadese dollar (ruim 750 miljard gulden). De TSE is daarmee in omvang de derde beurs in Noord-Amerika, na de New York Stock Exchange (NYSE) en Nasdaq.

De Canadese markt vertegenwoordigt echter slechts twee procent van het wereldvolume, en dat heeft te maken met sterke concurrentie uit de Verenigde Staten. Voor Canadese multinationals gaat een groeiende aantrekkingskracht uit van de NYSE en de Nasdaq. ,,De hervormingen helpen ervoor te zorgen dat de Canadese kapitaalmarkt wordt gestroomlijnd en beter in staat is te opereren binnen de groeiende concurrentie op de wereldmarkt, verklaarde president Rowland Fleming van de TSE.

Bij de beurs van Montréal is men uitstekend te spreken over de toegekende rol in de optiehandel en rouwt men niet om het verlies van handel in grote aandelen. ,,De reorganisatie is wat ons betreft fantastisch, zegt woordvoerder Andrew Molson. Hij wijst erop dat Montréal in 1998 verantwoordelijk was voor ongeveer tien procent van de Canadese aandelenhandel, een rol die gestaag afnam. ,,Nu hebben we iets met veel potentieel'', zegt hij. ,,Handel in derivaten is een zeer veelbelovende markt. Eind deze maand wordt de overgebleven optiehandel uit Toronto naar Montréal verplaatst en zal de Canadese beurshervorming rond zijn.''

De grootste hindernis voor de Canadese taakverdeling hing samen met de symboliek die uitgaat van aandelenhandel op een bepaalde plaats. Dat was met name een belangrijke factor in de overwegend Franstalige deelstaat Québec, waar de regering streeft naar afsplitsing van Canada. Bij soevereiniteit hoort wat de separatisten betreft een beurs waar aandelen worden verhandeld in de grote bedrijven van de deelstaat, zoals transportconcern en vliegtuigbouwer Bombardier. Sinds eind vorig jaar prijkt het aandeel Bombardier echter nog alleen op het koersenbord van Toronto, het financiële centrum van Engelstalig Canada.

,,Het gevoel is dat je een symbool kwijtraakt', erkent Molson, ,,een gevoel dat de Amsterdamse beurs juist wil vermijden door bijvoorbeeld het aandeel Philips niet van het koersenbord te laten verdwijnen.'' Volgens Molson was het ,,niet makkelijk voor de beurs van Montréal om nationalisten te overtuigen van de wenselijkheid van de taakverdeling met Toronto. Het lukte uiteindelijk door te betogen dat er meer toekomst zat in de volledige Canadese optiehandel dan in tien procent van twee procent van de wereldwijde aandelenhandel'', aldus Molson.