Vleespotten

Een Zeeuwse lezer schrijft dit. ,,Ik wil graag 50 duizend gulden beleggen in aandelen, maar ik wantrouw banken en andere tussenpersonen. Van hun ratjetoe aan kosten, Engelse termen en ontwijkende antwoorden heb ik mijn buik vol. Waar vind je informatie in begrijpelijke taal? Hoe zit het met de belasting? Liefst beleg ik in Baan en Corus (ex-Hoogovens), omdat deze laag lijken.''

Is het bankvolk werkelijk zo slecht als deze en andere briefschrijvers beweren? De banken die onder meer voor particulieren werken, doen hun best om in gratis brochures de vele financiële onderwerpen uitgebreid te beschrijven. Ze liggen in de hal van bijkantoren. Je mag ze gratis meenemen zonder te vragen. Over aandelen, opties en beleggingsfondsen geven de banken veel informatie. Daarmee leg je als klant een bodempje om meer kennis op te bouwen, samen met een adviseur bijvoorbeeld, of uit een boek. Zo'n gesprek werpt meer vruchten af wanneer je de financiële basisbegrippen begrijpt. Wie bijvoorbeeld niet het verschil kent tussen een hypotheek en een levensverzekering, zal op weinig begrip kunnen rekenen in een adviesgesprek, wordt niet serieus genomen.

Ook over het nieuwe belastingsysteem (IB2001) zwijgen de banken niet. Onlangs kregen cliënten van ABN Amro er een beknopte brochure over toegestuurd. Daarin staat de stand van het wetsontwerp per begin februari. Dus na de goedkeuring door de Tweede Kamer. Er kunnen na de behandeling in de Eerste Kamer nog wijzigingen volgen.

Er is geen duidelijke reden om de cliëntenadviseurs van banken te wantrouwen. Maar toch. Meer dan eens vragen mensen te veel. Met name als het gaat om beleggen in aandelen. Veel onervaren beleggers geloven dat de beurs een loterij zonder nieten is. Paardenraces zonder verliezers. Dat geloof komt in de wereld door de juichende verhalen over Internet-, technologie- en communicatie-aandelen. Verdubbeling van de koers, en vaak meer, schijnt heel gewoon. Dus verwacht zo iemand van zijn bank dat die de weg wijst naar de vleespotten van de nieuwe economie. Hoe je van 50 duizend gulden een ton maakt, binnen een jaar. Onmogelijk. Niemand weet het precies. En dat leidt tot onbegrip bij mensen die de weg vragen: `Dat horen ze toch te weten bij een bank?' Nee.

Wie 50 duizend gulden wil beleggen (een veel gestelde vraag) en niets weet van aandelen, kan zijn geld op een spaarrekening zetten en bijvoorbeeld elke maand 500 gulden in het wereldwijde aandelenfonds van zijn bank stoppen. Zo wen je langzaam aan de beurs, de koersfluctuaties en de kosten zijn overzichtelijk en laag. Tot zover het goede nieuws over de bank.

Diverse lezers klagen steen en been over de houding van hun bank. Onder meer over het bod op alle uitstaande aandelen Dordtsche en de introductie van aandelen World Online. Bij beide transacties is de ABN Amro betrokken. Die verwijten slaan niet op de particuliere adviseurs van de bank, maar op de pure geldmakers die hun eigen vleespotten maken. Eén van de vele petten die de bank draagt. Meer dan eens hebben die klagers gelijk. Bijvoorbeeld wanneer banken een kwalijke dubbelrol (adviseur èn verkoper tegelijk) spelen of informatie achterhouden en vooral aan zichzelf (en daardoor indirect aan hun aandeelhouders) denken. Meer banklieren dan bankieren.

De financiële wereld lijkt een jungle. Weliswaar bestaan er enkele prominente toezichthouders, maar de machteloze en daarom boze consument ervaart de geringe actiebereidheid van die vergadertijgers en bromsnorren (geen daden maar woorden) als een vorm van gedoogbeleid om geen duidelijke maatregelen te hoeven nemen tegen het grote geld. Een beleid passend in het poldermodel. We zijn wellicht toe aan een toezichthouder die er op toeziet dat andere controleurs hun werk doen. Een supersnor. Bizar. Wat is het alternatief?

Consumenten/beleggers moeten zelf krachtiger optreden. Dat werkt alleen wanneer zij zich verenigen en zich en masse verheffen. De aangewezen weg is de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) (Postbus 240, 2501 CE Den Haag) die regelmatig met woord en (juridische) daad opkomt voor haar leden. Incidenteel klagen helpt niet. Zeker niet wanneer je de verkeerde uitgangspunten kiest en merkwaardige, emotionele conclusies trekt. Dan neemt de bank zo'n klacht niet serieus. Succesvol klagen is vakwerk en vraagt om massa en een juridisch sluitende benadering.

Overigens kan een ontevreden cliënt altijd met zijn voeten stemmen door gewoon een andere bank te kiezen.