Suiker zonder prik

ONDERZOEKERS van de Universiteit van Californië in Santa Barbara en van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Boston hebben een apparaatje ontwikkeld dat met ultrageluid het glucosegehalte in suikerpatiënten kan meten (Nature Medicine, maart). Daardoor is het niet langer noodzakelijk om bloedmonsters te nemen. Suikerpatiënten moeten toch al gauw vier keer per dag het glucosegehalte controleren.

Tot nu toe was bloedonderzoek noodzakelijk omdat er geen andere manier was om het glucosegehalte aan de huid te meten. De buitenste laag van de huid, die uit dode cellen en laagjes vet bestaat, is dermate taai dat er wel geprikt moet worden. Maar met geluidsfrequenties van 20 kilohertz, lager dan op dit moment voor het visualiseren van zwangerschappen (echo's) wordt gebruikt, wordt de huid als het ware `doorlaatbaar'. De geluidsgolven zorgen ervoor dat de dode cellen en laagjes vet zich door cavitatie iets anders rangschikken, waardoor de poriën zich openen en vocht aan de huid kan worden onttrokken. Dat vocht blijkt dezelfde hoeveelheid glucose en triglyceride te bevatten als een bloedmonster.

Aanvankelijk is de techniek uitgeprobeerd op ratten en op de huid van menselijke kadavers. Daarna volgden klinische experimenten met zeven vrijwilligers, alle diabetici, in het Beth Israel Deaconess Medical Center in Boston en Clinical Research Center van het MIT. Voor het onderzoek werd een gedeelte van de huid een minuut of twee behandeld met geluidsgolven. Om vocht aan de huid te onttrekken werd gedurende vijf minuten een kleine luchtledige glazen cilinder op de huid aangebracht met een zoutoplossing, zodat vocht kon worden verzameld uit de minuscule openingen tussen de huidcellen. Dat vocht werd vervolgens in het laboratorium geanalyseerd en vergeleken met bloedmonsters van de proefpersonen. De behandeling is pijnloos en de huid blijft onbeschadigd.

De doorbraak is te danken aan onderzoek naar alternatieve manieren om geneesmiddelen via de huid toe te dienen. In het verleden is hoofdzakelijk geëxperimenteerd met geluidsfrequenties van boven de 20 kilohertz, die minder effectief bleken te zijn omdat hogere frequenties de huid niet voldoende `losschudden'.

De onderzoekers willen de technologie nu verder verfijnen, zodat deze in de praktijk kan worden toegepast. Op dit moment moet voor het kalibreren van de apparatuur bijvoorbeeld nog een bloedmonster worden genomen. Ook verwachten de onderzoekers dat in de toekomst zonder vacuüum vocht aan de huid kan worden onttrokken. Dan zou een pleister het glucosegehalte kunnen aangeven en zelfs voor complicaties kunnen waarschuwen.

Het apparaatje voor het toedienen van geluidsgolven moet uiteindelijk niet veel groter worden dan een zeepdoosje en zal op batterijen moeten lopen. Het zal zeker nog wel drie tot vijf jaar duren voordat het op de markt komt tegen prijzen die kunnen concurreren met huidige glucosemeters. Onderzocht wordt of de technologie ook voor de analyse van andere stoffen zou kunnen worden gebruikt, zoals calcium en theofylline.