Revue van kansloze troonpretendenten

Ze doen mee om wraak te nemen, om de aandacht af te leiden van hun misdaden, omdat God het wil. Rondgang langs de spek- en bonenkandidaten voor het Russisch presidentschap.

De verkiezingsrace om het Kremlin is al vergeleken met een Olympische zwemwedstrijd. ,,Het is een hele eer om aan de start te mogen verschijnen'', vindt Ella Pamfilova, de enige vrouw in het veld van twaalf presidentskandidaten. ,,Ik ben al blij met elke stem, en kan alleen maar hopen op brons of zilver.''

De blonde Pamfilova staat niet alleen. De overige deelnemers koesteren evenmin de illusie dat ze het bij de stembusgang op 26 maart van de zittende Kremlinleider Vladimir Poetin kunnen winnen. ,,Waarom hangen ze dan toch die dure billboards op? Waarvoor sloven ze zich uit'', vraagt een commentator van het persbureau Interfax zich af, om te besluiten met een uiting van volkswijsheid uit de Moskouse metro: ,,Deze verkiezingen zijn een travestie van de democratie.''

Joeri Levada, 's lands belangrijkste opiniepeiler, wreef zijn prognose deze week nog maar eens in: ,,De grootste sensatie is dat er geen sensatie te verwachten valt.'' Poetin wint, de rest is kansloos. Des te wonderlijker dat de uitdagers zelfs die met een amper meetbare populariteit koppig weigeren de handdoek in de ring te gooien.

Afgezien van gevestigde politici als de communist Gennady Zjoeganov (goed voor twintig procent) en de sociaal-liberaal Grigori Javlinski (acht procent) houden de overige kandidaten er curieuze motieven op na. De rechtsbuiten van de Russische politiek, Vladimir Zjirinovski, verkondigt op zijn verkiezingstournee doodleuk dat Poetin een betere presidentskandidaat is dan hij.

Joeri Skoeratov, Ruslands op non-actief gestelde procureur-generaal, doet mee om wraak te nemen op de Kremlin-coterie, wier corruptieschandalen hij niet mocht onderzoeken. De aanklager is nog steeds kwaad dat Poetin hem vorig jaar in diens functie van inlichtingenchef had gechanteerd met een in het geheim opgenomen seksvideo, waarop hij de liefde bedrijft met twee hoertjes. En dus gebruikt Skoeratov de hem toegemeten zendtijd om de ergste zakkenvullers in het Kremlin ter verantwoording te roepen.

De miljonair Umar Dzjabrailov is minder haatdragend, ook al zou hij daartoe reden hebben als Tsjetsjeen. Deze 41-jarige playboy voert campagne op aanwijzing van God, die hem in een visioen bezocht. ,,Als je een bedrijf kunt runnen, Umar, waarom dan niet een heel land?'' Zijn troef is zijn kleding. ,,Rusland heeft een modieuze president nodig'', lacht hij de Moskovieten vanaf reclameborden toe. Stemmen levert het niet op, maar een gunstig effect is dat hij nu vaker geassocieerd wordt met Italiaanse kostuums dan met de moord op zijn Amerikaanse zakenrivaal Paul Tatum in 1996 (waarvoor hij herhaaldelijk door de autoriteiten aan de tand is gevoeld).

Andere spek-en-bonenkandidaten hebben al even dubieuze drijfveren. De obscure Aleksej Podberjozkin wil president van Rusland worden ,,om iedereen honderd dollar te geven, of meer als ik het zou hebben''. Filmregisseur Stanislav Govoroechin op zijn beurt maakt van zijn race een kruistocht tegen het moreel verval. ,,Ik ben tegen de vooruitgang'', zegt hij. ,,In morele termen brengt zij weinig goeds. Neem nu de computergekte! Kinderen lezen nooit meer een boek. Dit is een nationale tragedie.''

Een van de weinige kandidaten-met-een-program, gouverneur Konstantin Titov van de Wolga-regio Samara, is afgelopen week pijnlijk ,,gedropt'' door zijn achterban, de Unie van Rechtse Krachten. De ambitieuze fractievoorzitter daarvan is ex-premier Sergej Kirijenko, die tot voor kort bekend stond als een westerse gezinde liberaal. Maar met een schuin oog op een eventuele ministerpost heeft Kirijenko het voor mekaar gekregen dat zijn Unie bij de verkiezingen niet het partijlid Titov steunt, maar... waarnemend president Vladimir Poetin.

Hetzelfde overkwam filmregisseur Govoroechin, die tevens Doema-lid is voor de Vaderland-coalitie van de Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov. Op steun van die populaire voorman hoeft hij echter niet te rekenen, want ook Loezjkov heeft de afgelopen week onverwacht zijn kaarten gezet op het winnende paard Poetin. Dit onder het motto: if you can't beat him, join him.

Het kansloze ploegje troonpretendenten voelt zich steeds meer aan zijn lot overgelaten. Voor cynische waarnemers is het evident dat ze figureren in ,,een revue, genaamd democratie'', die op 26 maart wordt opgevoerd voor met name de waarnemers van de OVSE. ,,Vibori bez alternativi'' verkiezingen zonder keuze zouden immers geen verkiezingen zijn. Boze tongen beweren zelfs dat sommige kandidaten door Kremlin tot deelname zijn overgehaald, om de schijn van de democratie in Rusland hoog te houden.