SS-veteranen defileren in Riga

In de Letse hoofdstad Riga hebben gisteren driehonderd vroegere SS'ers hun internationaal uiterst controversiële jaarlijkse mars gehouden.

De SS-veteranen – grijze mannen van zeventig jaar en ouder, van wie velen met stokken of in rolstoel – liepen door Riga om hun gesneuvelde kameraden te herdenken. Ze doen dat elk jaar sinds Letland zich uit de Sovjet-Unie losmaakte – tot woede van Rusland en tot onbegrip in de rest van het buitenland.

De Letten voeren aan dat ze geen nazi's zijn en dat ook nooit zijn geweest. Ze zeggen alleen hun land tegen de Sovjet-Unie te hebben verdedigd. Velen voeren aan dat ze in 1943 onder druk zijn gezet om dienst te nemen in de SS en weer anderen wijzen op het feit dat de Letten toen een jaar lang een wrede bezetting van het Sovjet-leger achter de rug hadden – hetgeen de wil om tegen dat leger te vechten, in wiens dienst dan ook, zou hebben vergroot. In 1943 en 1944 werden aldus 146.000 Letten door de SS gerecruteerd. De Letse geschiedenis, zo heet het elk jaar, was nu eenmaal ,,zeer gecompliceerd''.

Die argumenten maken geen indruk op Rusland, op joodse groepen, op veteranen van het Rode Leger en op het buitenland in het algemeen. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken stelde gisteren in een verklaring dat ,,criminelen die door het Neurenbergse tribunaal zijn veroordeeld wegens misdaden tegen de menselijkheid in Letland tot nationale helden zijn uitgeroepen, terwijl helden die hun bloed vergoten in de strijd tegen de bruinhemden tot criminelen worden bestempeld en worden opgesloten.'' Die laatste opmerking slaat op de veroordeling, in Letland, van mensen die in Sovjet-dienst betrokken zijn geweest bij de deportatie van Letten in 1940 en 1941. ,,We marcheren Europa binnen met onze eigen SS'', zo stond gisteren op een bord dat door een groep betogers in Riga werd opgehouden.

Joodse groepen wijzen op het feit dat veel Letten van harte met de nazi's hebben meegewerkt aan de vrijwel volledige uitroeiing van de joodse gemeenschap in Letland. Ze willen niets weten van het argument van de Letten dat de Letse SS aan het front werd ingezet en zich niet, zoals de Duitse SS, heeft beziggehouden met de massavernietiging van de joden. ,,Dit waren Hitlers helpers, en ze vochten voor de Duitsers. En iedereen wist wat de nazi's hier deden'', zei gisteren een overlevende van de Holocaust. De mars van de SS'ers werd gisteren ook bijgewoond door kopstukken van de grootste regeringspartij in Letland, Vaderland en Vrijheid. (Reuters, AP, AFP)