In Senegal wenkt het einde voor Abdou Diouf

Senegals democratie ligt zondag opnieuw in de weegschaal als de tweede ronde van de presidentsverkiezingen wordt gehouden. Een unicum in de politieke historie van het land.

Senegal wacht mogelijk een politieke aardverschuiving. Na 19 jaar bestaat er een reële mogelijkheid dat de zittende president, de 64-jarige Abdou Diouf, bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen het onderspit delft. Daarmee zou een einde komen aan de dynastie van zijn Socialistische Partij(PS).

Na de spectaculaire verkiezingsuitslag eind vorige maand sloeg de geruchtenmachine in de Senegalese hoofdstad Dakar op hol. Met een zege van oppositiekandidaat Abdoulaye Wade in het vooruitzicht zouden familieleden van Diouf bezig zijn hun biezen te pakken en hun bezittingen naar het buitenland over te brengen. Partijbaronnen in de PS, bevreesd voor hun positie na een eventuele nederlaag van Diouf, zouden druk uitoefenen op de president om zijn kandidatuur in te trekken. Veel waarheid zit vermoedelijk niet in deze geruchten. Duidelijk is wel waardoor de geruchtenmolen wordt gevoed: een algeheel gevoelen in Dakar dat de politieke carrière van de oudgediende Diouf ten einde loopt.

Zeven kandidaten namen het tegen Diouf op in de eerste ronde. Een kleine tweederde van de kiezers stemde tegen Diouf die 41 procent van de stemmen kreeg. Zijn rivaal Wade trok 31 procent, Moustapha Niasse bijna 17 procent en Djibo Kâ 7. Diouf won drie keer eerder presidentsverkiezingen maar met een slinkend percentage. Voor het eerst stemde dit keer minder dan de helft van de kiezers op hem, waarna een tweede ronde nodig werd. Een unicum in de Senegalese politieke geschiedenis.

Als de eerste ronde een betrouwbare indicator is, dan heeft de meerderheid van de Senegalezen genoeg van Diouf en zijn PS en gaat de 73-jarige Wade winnen. Maar er bestaan onzekerheden. Niasse en Djibo Kâ zijn afvalligen van de PS en waren naaste medewerkers van Diouf. Degenen die hun stem op hen uitbrachten in de eerste ronde, zijn in de PS teleurgestelde kiezers. Of hun afkeur van de PS zo ver gaat dat zij ook op Dioufs aartsvijand van het eerste uur, Abdoulaye Wade, gaan stemmen, is onzeker.

Een levendige koehandel door hoge politici in de afgelopen week kan invloed hebben. Niasse raadt zijn aanhang aan Wade te kiezen. Hij gaf dit stemadvies in ruil voor een belofte van Wade hem tot premier te benoemen. Djiba Kâ marchandeerde met zijn stemadvies. Eerst vertelde hij Diouf zich uit de politiek terug te trekken, om enkele dagen volmondig Dioufs kandidatuur te steunen. Diouf had hem in de tussentijd `een prominente post' beloofd.

De erudiete en beminnelijke Diouf liberaliseerde in zijn regeerperiode het politieke systeem net als de economie, die enkele jaren meer dan vijf procent groeit. De economische groeicijfers betekenen echter weinig voor de gewone man die met groeiende werkloosheid en armoede kampt. Eenderde van Senegalezen leeft onder de armoedegrens, dat wil zeggen op een inkomen van één dollar per dag. Zo groot is de roep om verandering – `sopi' in de Woloftaal – dat Dioufs Franse campagnebureau hem afficheerde met die leuze.

Het reservoir van kiezers voor Diouf ligt op het platteland. De beloftes voor verandering die de president de afgelopen dagen deed, zijn dan ook gericht op de boeren. Diouf zegde toe de schulden van de plattelandsbewoners kwijt te schelden en hij verlaagde het percentage waartegen ze kunnen lenen. Verder beloofde hij een ontwikkelingsbank op te richten voor de boeren. Het presentje dat hij de stadbevolking in het vooruitzicht stelde was een referendum over een nieuwe grondwet.

Diouf concentreerde zijn campagne de afgelopen twee weken in de steden waar Wade populair is, Wade trok naar het platteland. De charismatische oppositiekandidaat belooft een grondige politieke vernieuwing en sociale vooruitgang. Wade stelt iedere Senegalees toegang tot water in het vooruitzicht, Diouf zegde alle schoolkinderen een computer toe.

Na al het gekonkel achter de schermen en het nieuw aangedragen lokaas voor de kiezers ligt Senegals democratie zondag opnieuw op de weegschaal. De democratische traditie en de veel geroemde tolerantie van het land staan op het spel. Na de eerste ronde bleven de gevreesde gewelddadigheden uit, de hoop voor verandering was nog niet de bodem ingeslagen. Als de tweede ronde even rustig en eerlijk verloopt, dan heeft de democratie gezegevierd. En als de uitslag tot een vreedzame machtswisseling lijdt heeft de democratie haar belangrijke test geslaagd doorlopen.