Gesprek over tribunaal Rode Khmer

Cambodja is optimistisch over de kans dat binnen enkele maanden een VN-tribunaal kan worden ingesteld dat leiders van het voormalige terreurbewind van de Rode Khmer moet berechten.

Dat heeft kabinetschef Sok An vandaag laten weten bij de aankomst in Phnom Penh van Hans Correll, een vice-secretaris generaal van de Verenigde Naties.

Corell is naar Cambodja gereisd om de komende dagen te onderhandelen over de wijze waarop het tribunaal zal worden opgezet. Premier Hun Sen van Cambodja wil een door Cambodjanen geleid VN-tribunaal waarin de door de VN benoemde rechters in de minderheid zijn. De VN vreest echter dat het justitiële systeem in Cambodja niet op zo'n zaak is berekend. Corell zal voorstellen het tribunaal, net als het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag, te laten leiden door buitenlandse rechters.

Met het tribunaal wil Cambodja afrekenen met de meest traumatische periode uit zijn geschiedenis. Eind jaren zeventig zijn naar schatting 1,7 miljoen mensen omgekomen als gevolg van het `killing fields'-bewind van de Rode Khmer onder leiding van de inmiddels overleden Pol Pot.

Volgens kabinetschef Sok An kan het tribunaal beginnen met zijn werkzaamheden, kort nadat het Cambodjaanse parlement op 20 april een wetsvoorstel bespreekt dat een Rode Khmer-tribunaal mogelijk moet maken. Corell toonde zich bij aankomst gisteren in de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh wat voorzichtiger. Hij zei dat Cambodja ,,misschien geschiedenis gaat schrijven de komende weken''.

Beide onderhandelingspartijen hebben volgens ingewijden een terugvaloptie. Als de VN bezwaar hebben tegen het voorstel van Cambodja om een meerderheid van de rechters uit Cambodjanen te laten bestaan, is een alternatief dat minimaal één buitenlandse rechter het met zijn Cambodjaanse collega's eens moet zijn over een veroordeling. Naar verluidt zou de VN hiermee akkoord kunnen gaan op voorwaarde dat de aanklager van het tribunaal een onafhankelijke buitenlander is.

Ook moet, als het aan de VN ligt, Cambodja garanderen dat aangeklaagde voormalige Rode Khmer-leiders ook daadwerkelijk worden gearresteerd en op geen enkele wijze een proces kunnen voorkomen. Een van de belangrijkste leiders, Ieng Sary, gaf zich enkele jaren geleden over aan het Cambodjaanse regeringsleger in ruil voor amnestie. Hij is sindsdien ongemoeid gelaten. Hij en andere, vorig jaar overgelopen leiders van de Rode Khmer hebben herhaalde malen gewaarschuwd voor het opnieuw opleven van de burgeroorlog in Cambodja, indien zij voor een rechtbank zouden moeten verschijnen. Ook premier Hun Sen heeft op dat gevaar gewezen. Zelfs sommige mensenrechtenactivisten zeggen dat het beter is de huidige `vrede' te bewaren dan op zoek te gaan naar rechtvaardigheid voor de doden van gisteren.