Vlekken van een dalmatiër

Hoe vroeger in het seizoen een plant bloeit, hoe meer aandacht hem ten deel valt. In maart komen de meeste vaste planten aarzelend boven de grond; een plant die dan al in volle bloei staat is niets minder dan een mirakel. Als Pulmonaria – longkruid in het Nederlands – in juni of juli zou bloeien, dan zou je het plantje misschien geen blik waardig achten; 's zomers bloeien duizenden planten en dan moet je van goeden huize komen om in het kleurenfestival nog op te vallen. Maar in maart zijn wij trots op de bescheiden bloemen van de Pulmonaria – alsof het onze eigen verdienste is dat het bloeiende longkruid hagel- en sneeuwbuien trotseert.

Die hoera-stemming verklaart waarom aanstaand weekeinde zowel in Limburg als in Brabant speciale dagen worden georganiseerd onder het motto `Pulmonaria in de Gloria'. Veel tuiniers hebben waarschijnlijk nog nooit van longkruid gehoord, maar het geslacht Pulmonaria kent een vaste schare trouwe adepten, die zich in Engeland – waar anders? – zelfs in een Pulmonaria-studiegenootschap hebben verenigd. Maar voor Pulmonaria's hoeven we Het Kanaal niet over te steken.

In de onvolprezen `Plantenvinder' (een soort telefoonboek vol alfabetisch gerangschikte plantennamen en adressen van kwekers, samengesteld door Sarah Hart) staat een lijst van dertien soorten longkruid, met tweeënvijftig verschillende cultivars. Daarbij moet worden gemeld dat de meeste botanici maar zeven soorten longkruid onderscheiden. Ook vind ik het verdacht dat Pulmonaria `David Ward' tweemaal wordt genoemd – eerst onder Pulmonaria angustifolia ssp. azurea, en daarna nogmaals onder Pulmonaria rubra. Dat lijkt mij niet helemaal correct volgens de Internationale Code van Nomenclatuur voor Gekweekte Planten.

Ik ben in ieder geval blij verrast om te zien dat het aantal soorten in de `Plantenvinder' bijna verdubbeld is, en hoe het ook zij – wie longkruid in zijn tuin wil planten vindt bij Nederlandse kwekers een ruime keus.

Sommige planten kies je om hun bloemen en andere om hun blad, maar het komt zelden voor dat aantrekkelijk blad en mooie bloemen in dezelfde plant verenigd zijn. Zo'n plant is longkruid, dat na een zachte winter al in februari bloeit en dat daarna acht maanden lang verbaast met het blad dat nu eens geheel met aluminiumverf bespoten lijkt, en dan weer gevlekt is als de huid van een dalmatiër.

Alle denkbare vlekkenpatronen komen voor, en bij veel Pulmonaria's is het blad belangrijker dan de bloemen. Kwekers die hun planten soortecht willen houden, knippen de bloemen van hun longkruid zelfs weg, want de Pulmonaria is buitengewoon promiscue – alle soorten en cultivars kruisen zich onderling en zaaien zich uitbundig uit, waardoor het in de border al snel een ratjetoe van bastaarden wordt. En waar ieder jaar tientallen nieuwe longkruiden spontaan ontkiemen, is de verleiding natuurlijk groot om al die nieuwe cultivars van een naam te voorzien en om de nieuwigheden met trompetgeschal op de markt te brengen. Daardoor hebben we, naast David Ward, nu een hele serie prominenten die hun naam aan een Pulmonaria geschonken hebben: `Lewis Palmer', `Bertram Anderson', `Mary Mottram', `Mrs. Moon', `Mrs. Kittle', `Mrs. Morning', `Dora Bielefeld' en `Margery Fish'. Maar ook minder bekende coryfeeën als `Mies Stam' en `Piet Stam' lopen in het Pulmonariacarnaval mee.

De bloemen van longkruid zijn meestal een onduidelijke tint blauw of roze, maar wit komt ook voor, bijvoorbeeld bij Pulmonaria officinalis `Sissinghurst White', een van de meest populaire cultivars. Wit is een gelukkige bloemkleur voor een plant die bij voorkeur in de schaduw staat, want wit is in het donker beter zichtbaar dan lila of blauw. Deze plant heeft niets met Sissinghurst te maken, maar meer met een succesvolle verkooptruc.

Pulmonaria in de Gloria, 18 en 19 maart 10-17u. Kwekers tonen en verkopen meer dan dertig verschillende Pulmonaria's, waaronder zeldzame cultivars die onlangs uit de Verenigde Staten geïmporteerd zijn.

In Brabant: Kwekerij Nygaard, Kempseweg 15, Lennisheuvel/Boxtel.

In Limburg: Roger en Linda Bastin, Trichterweg 148 A, Brunssum.Inl 0411-683292