Verkiezingen Taiwan baren China zorgen

De Chinese premier Zhu Rongji heeft de kiezers in Taiwan gewaarschuwd zaterdag niet te stemmen op een presidentskandidaat die `onafhankelijk' in zijn vaandel heeft staan. Van zo'n keuze zullen zij ,,spijt'' krijgen.

Premier Zhu Rongji zei dat gisteren op de traditionele persconferentie aan het einde van de zitting van het voltallige parlement in Peking. Het is de enige keer per jaar dat de premier vragen van de pers beantwoordt. De waarschuwing aan het adres van de Taiwanese kiezers, die zaterdag naar de stembus zullen gaan, deed hij echter ongevraagd. ,,Ik wil iedereen in Taiwan een advies aan de hand doen: neem geen impulsieve besluiten, nu de toekomst voor China en Taiwan wordt bepaald. Ik ben bang dat er anders geen sprake kan zijn van een nieuwe kans.'' Zhu zei erop te vertrouwen dat de Taiwanezen een juiste keuze zullen maken.

De drie belangrijkste kandidaten voor het presidentschap hebben gisteren ieder hun afkeuring kenbaar gemaakt over Zhu's interventie. De man tegen wie de woorden uit Peking met name zijn gericht, oppositiekandidaat Chen Shui-bian, greep het dreigement aan om zijn massale gehoor in de Zuid-Taiwanese havenstad Kaohsiung eraan te herinneren dat Taiwan ,,onafhankelijk en soeverein'' is. ,,Taiwan hoort niet bij de Volksrepubliek, het is geen provincie van China'', zei Chen, een voormalige burgemeester van Taipei. Zijn Democratische Progressieve Partij heeft het streven naar onafhankelijkheid van het eiland in haar oprichtingsstatuut staan.

,,Willen jullie `één land, twee systemen'?'', vroeg Chen zijn gehoor, verwijzend naar de formule die Peking heeft bedacht voor de eerdere terugkeer van Hongkong en Macau naar China. ,,Nee'', schreeuwde de mensenmassa.

James Soong, de onafhankelijke presidentskandidaat die uit de regerende Kwomintang (KMT) is gestapt, vroeg net als Chen naar de mening van zijn gehoor op een bijeenkomst op het plein voor de gedenkhal van Chiang Kai-shek in het centrum van Taipei. ,,Wat willen jullie? Geïntimideerd worden?''. ,,Nee'', antwoordde de menigte. ,,Willen jullie vrede, democratie?'' ,,Ja!'', riep de massa. ,,Dit is de stem van Taiwan'', aldus Soong.

Ook Lien Chan, de zittende vice-president en kandidaat voor de Kwomintang, zei gisteren dat China zich niet heeft te mengen in Taiwans aangelegenheden. ,,De verkiezingen zijn onze zaak omdat wij hier beschikken over onafhankelijke soevereine rechten'', aldus Lien. ,,Andere landen moeten dit respecteren.'' Lien heeft de onuitgesproken voorkeur van de Chinese regering. Hij heeft in zijn campagne dankbaar gebruik gemaakt van de Chinese dreigementen. Volgens Lien is de KMT de enige parij die de stabiliteit kan garanderen.

Kranten in Taiwan schrijven dat de laatste waarschuwing van premier Zhu erop wijst dat China zich oprecht zorgen maakt over de uitkomst van de verkiezingen. Bij de presentatie van zijn werkrapport op de eerste dag van de parlementszitting, anderhalve week geleden, was Zhu nog mild van toon. Hij voelde zich toen opmerkelijk genoeg niet genoodzaakt de dreiging te herhalen dat Taiwan mag rekenen op een militair ingrijpen door China, wanneer het onderhandelingen met Peking over hereniging blijft uitstellen. China heeft dat dreigement vorige maand verwoord in een nieuwe beleidsnota over `de kwestie Taiwan'.