Veel kritiek op VN-studie over Angola

Een groot aantal Afrikaanse landen heeft gisteren de vloer aangeveegd met een explosief rapport van de Verenigde Naties over de schending van sancties tegen Angolese rebellen. Ook Frankrijk leverde gisteren tijdens een VN-zitting in New York scherpe kritiek op het rapport.

Het rapport beschuldigt twee Afrikaanse presidenten ervan dat ze hun landen laten gebruiken als doorvoerhaven voor wapens en brandstof, bestemd voor de Angolese rebellenorganisatie UNITA. De regeringsleiders – president Blaise Compaoré van Burkino Faso en president Gnassingbé Eyadema van Togo – worden met name genoemd. Ze zouden de embargo's hebben geschonden die de VN in 1993 hebben afgekondigd om een eind te maken aan de slepende Angolese burgeroorlog. Eerst verbood de organisatie de levering van wapens en olie aan de rebellen. Later werd het embargo uitgebreid tot de handel in diamanten. Met de verkoop van die stenen – sinds 1992 voor vier miljard dollar – heeft UNITA de oorlog gefinancierd.

Het rapport beschuldigt ook een tiental andere landen van steun aan de rebellen. Bulgarije levert op grote schaal wapens. Overheidsvertegenwoordigers zouden oogluikend toelaten dat bij de verscheping vervalste documenten worden gebruikt. Ook zouden ze toestaan dat rebellen in Bulgarije worden getraind. De Rwandese regering wordt verweten dat ze UNITA in staat stelt om in de hoofdstad Kigali zaken te doen met wapenhandelaren. Het rapport zegt dat België wel erg weinig doet om te voorkomen dat gesmokkelde diamanten in Antwerpen worden verhandeld, de grootste diamantmarkt ter wereld.

De studie is opgesteld door tien onafhankelijke deskundigen, onder leiding van de Canadese VN-ambassadeur Robert Fowler. Hij riep de Veiligheidsraad gisteren op om de 39 aanbevelingen in het rapport te omarmen. Het meest verstrekkende advies is om een wapenembargo af te kondigen tegen alle landen die UNITA helpen. Canada en Groot-Brittannië steunden gisteren die suggestie, maar Frankrijk reageerde afwerend. Volgens Frankrijk, dat nauwe banden onderhoudt met veel landen die worden beschuldigd, is het rapport inaccuraat en niet gedegen genoeg.

Vertegenwoordigers van Burkino Faso, Togo, Rwanda, Bulgarije en België wezen gisteren alle beschuldigingen verontwaardigd van de hand. De VN-ambassadeur van Togo zei dat het rapport op ,,geruchten en roddel'' is gebaseerd. Hij wees erop dat een groot deel van het bewijsmateriaal afkomstig is van rebellen die naar het regeringskamp zijn overgelopen. Hij suggereerde dat ze er baat bij hadden om UNITA en haar buitenlandse bondgenoten in diskrediet te brengen.

België beklaagde zich omdat het rapport geen melding maakt van de maatregelen die de overheid onlangs nam om de illegale diamanthandel te beteugelen. Volgens één van de opstellers van het rapport heeft België die informatie te laat doorgespeeld. Een andere opsteller verklaarde dat het verzamelde bewijsmateriaal voor een rechtbank voldoende basis voor veroordeling zou zijn.

De burgeroorlog in Angola duurt al vijfentwintig jaar. Meer dan één miljoen mensen zijn gedood, op een bevolking van twaalf miljoen. Drie miljoen mensen zijn ontheemd geraakt. (AP, Reuters)