Nestlé trotse speler `oude economie'

Nestlé, het grootste voedingsconcern ter wereld, is trots op zijn fraaie en saaie cijfers. Geen massa- ontslagen, zoals bij Unilever. Geen verras- singen, zoals bij Procter & Gamble. Geen megafusies.

,,Het zou de treurigste dag in mijn loopbaan zijn, als ik 25.000 medewerkers op straat moet zetten. Het zou een persoonlijke nederlaag zijn'', zei bestuursvoorzitter Peter Brabeck van Nestlé gisteren in Zürich met onverholen kritiek op concurrent Unilever. ,,Voor de financiële markten is het misschien spectaculair nieuws, maar voor de onderneming is het niet zo positief als je zo drastisch moet ingrijpen. Wij werken dagelijks aan onze gezondheid en dynamiek. Dan heb je dergelijke ingrepen niet nodig. Tenzij er een ongeluk gebeurt.''

Het Zwitserse Nestlé, met merken als Nestlé, Nescafé, Buitoni, Maggi en Friskies, is het grootste voedingsconcern ter wereld met een omzet van 75 miljard Zwitserse frank – meer dan de omzet in voeding van Unilever en Phillip Morris bij elkaar. De winst kwam in 1999 uit op een record van 4,7 miljard Zwitserse frank, een stijging van 12,3 procent. Toch zit Nestlé op de beurs in de hoek waar de klappen vallen.

Fraaie cijfers, maar saaie cijfers. ,,We horen bij de `oude' economie'', mopperde bestuurslid Frank Cella tijdens een lunch met journalisten. Hij is Amerikaan en verantwoordelijk voor de marketing van merken als Perrier en KitKat. ,,Oude economie – alsof we binnenkort ergens door vervangen worden.''

De voedings- en drankensector is uit de gratie bij beleggers.

Niet alleen omdat de tmt-aandelen – de tech, de media en de telecom – zo hard stijgen. Ook omdat de sector zelf tegenvallers te melden had. Geen wonder dat Nestlé zich gisteren op de jaarlijkse persconferentie over de jaarcijfers presenteerde als een voorspelbaar Zwitsers uurwerk te midden van vastgelopen en haperende concurrenten.

Coca-Cola kwam begin dit jaar met een winstwaarschuwing, gaat 12.000 mensen ontslaan en stelt zijn groeiprognoses naar beneden bij. Unilever (van Magnum, Omo en Dove) verloor in november op één dag 15 procent van zijn beurswaarde wegens slechte kwartaalcijfers. Vorige maand volgde de aankondiging dat er 25.000 banen verdwijnen om harder te kunnen groeien. De doelstelling wordt 5 procent groei per jaar – overigens een getal waar managers bij World Online of KPN Mobiel voor ontslagen zouden worden.

En vorige week volgde als klap op de vuurpijl een winstwaarschuwing van het Amerikaanse Procter & Gamble, producent van Pampers en Ariel, waardoor P&G in één dag 30 procent van zijn beurswaarde (60 miljard gulden) verloor. De Nederlandse topman Durk Jager kan dit kwartaal zijn groei-beloftes niet waarmaken.

Verklaringen te over voor die tegenvallende groei. Bijvoorbeeld stagnerende markten. Een belangrijk product van Nestlé is koffie - en de consumptie in de VS en Europa daalt. Hetzelfde geldt voor de margarines van Unilever. Ook de crisis in Azië, Centraal-Europa en Latijns Amerika, waar de bevolking wel toeneemt, heeft twee jaar stagnatie opgeleverd. Alleen al de devaluatie van de Braziliaanse real kostte Nestlé in 1999 meer dan 1,5 miljard frank aan omzet.

Opvallend is verder dat de sector zich – anders dan `oude' sectoren als de auto-industrie en de olie-industrie – heeft onttrokken aan het spel van megafusies en mega-overnames. De omzet van de tien grootste voedings- en drankenconcerns (zie graphic) steeg van 200 miljoen dollar in 1994 tot 211 miljoen dollar in 1998. Zowel Nestlé als Unilever hebben nog steeds een marktaandeel van minder dan 2 procent in verpakte levensmiddelen – vooral omdat ze bijna net zoveel afstoten als bijkopen.

,,Acquisities zijn belangrijk'', stelde topman Brabeck gisteren. ,,Maar iets groots is bijna onmogelijk, omdat we in vrijwel alle productgroepen waar we in zitten al de nummer één of nummer twee zijn. We doen wel veel kleinere, maar strategisch belangrijke overnames. Bijvoorbeeld automaten voor koffie en thee op de hoek van de straat in Japan, een belangrijk nieuw distributiekanaal voor ons.''

Toch verhindert de anti-kartelwetgeving lang niet alles. Zelfs een fusie van Nestlé met Unilever zou alleen wat betreft ijs een probleem opleveren. ,,Dat is waar'', zegt Frank Cella. ,,Maar wil Nestlé ook de niet-voeding van Unilever (zoals wasmiddelen en shampoo)? Nee. Wil Unilever groter worden in voeding? Vast wel.'' Cella verwacht overigens wel dat de gedaalde beurskoersen als een katalysator kunnen werken. Bijvoorbeeld de Amerikaanse food majors als Heinz, Sara Lee, Campbell, Kellog en General Mills zullen niet allemaal zelfstandig kunnen blijven.

Carlos Represas, bij Nestlé verantwoordelijk voor Noord- en Zuid-Amerika, is het zelfs helemaal niet eens met de analyse dat er weinig gebeurt op het overnamefront. ,,Er gebeurt heel veel'', zegt hij. ,,Maar per productgroep, per land. We kopen om te consolideren. En we verkopen ook veel, vooral productgroepen waar we geen waarde kunnen toevoegen met eigen onderzoek en ontwikkeling.''

Nestlé verkocht bijvoorbeeld in januari zijn diepvriesgroente. Met alleen het invriezen, alleen de allereerste verwerking van een grondstof tot product, kun je je niet onderscheiden. ,,Dat laten we graag aan een specialist over.''

Nestlé investeerde in 1998 fors in diervoeding met de miljardenovername van Spillers. En 1998 en 1999 in de categorie (mineraal-)water, inmiddels met een omzet van 4 miljard frank net zo groot als de Nescafé-oploskoffie. Nestlé (Perrier, Vittel, San Pellegrino) strijdt wereldwijd om marktleiderschap met het Franse Danone (Evian) en heeft verder Coca-Cola en PepsiCo als belangrijkste concurrent.

,,Overnames zijn nuttig'', zei Represas. ,,Maar nog veel belangrijker is interne, organische groei. Dat is het levensbloed van een onderneming. En die groei laat zich nooit vervangen door externe groei.''