Terug naar de Stadsschouwburg

Er is kritiek op de combinatie van functies van Ivo van Hove, die vanaf 2001 leider van zowel het Holland Festival als van de Toneelgroep Amsterdam zal zijn. ,,Het gaat al drie jaar goed!'' zegt Van Hove.

,,Loop ik de kantjes er van af? Zie ik er uitgeblust uit? Nee toch? Voilà!'' Ivo van Hove, steekwoord charmant, raakt licht geagiteerd als hij weer wordt geconfronteerd met journalistieke scepsis. Hij is het zat, al die twijfel aan zijn vermogen om twee zware functies te combineren. Vanaf 2001 is Van Hove niet alleen `festivalleider' van het Holland Festival, ook is hij directeur van Toneelgroep Amsterdam. Logistiek onmogelijk, zo werd onder andere in deze krant geconstateerd. Berustend: ,,Er wordt sfeer gemaakt. Er hangt veel vlees rond mij, dat is leuk voor journalisten.''

Op dit moment leidt de 41-jarige theatermaker zowel het Holland Festival als Het Zuidelijk Toneel. Aanstaande vrijdagavond geeft hij met de door hem geïnviteerde paardenshow Zingaro het startschot voor het Holland Festival. Morgenavond gaat het door hem geregisseerde toneelstuk De dame met de camelia's bij Het Zuidelijk Toneel in première. Vandaag wordt het door hem geschreven beleidsplan voor de periode 2001-2004 van Toneelgroep Amsterdam ingediend bij de gemeente Amsterdam. Na de gepassioneerde opening (`Theater is noodzaak') wordt op een aantal punten een nieuwe koers aangekondigd.

Onder artistiek leider Gerardjan Rijnders onderhield Toneelgroep Amsterdam een moeizame relatie met de Stadsschouwburg aan het Leidseplein. Van Hove wil de band tussen theater en gezelschap herstellen. ,,De Stadsschouwburg moet de vanzelfsprekende focus worden voor het toneel, zoals het Concertgebouw dat is voor muziek en het Muziektheater voor ballet en opera. Rijnders heeft destijds zijn redenen gehad om deels naar het terrein van de Westergasfabriek te verhuizen, maar volgens mij was het een foute move. Zo'n zwaar gesubsidieerd gezelschap moet in het centrum spelen, niet in de periferie van de stad. Bovendien zit Circus Elleboog, amateurcircus voor kinderen, over een paar jaar in het Transformatorhuis, dus die ruimte raken we sowieso kwijt.''

De reeds lang aangekondigde uitbreiding van de schouwburg met een vlakke vloer-theater is volgens Van Hove cruciaal. Dat de gemeente Amsterdam niet bekend staat om daadkracht als het gaat om nieuwbouw van culturele instellingen, kan hem niet deren. ,,Ik ben een grenzeloze optimist. De tekenen zijn beter dan ooit, de streefdatum voor oplevering van het vlakke vloer-theater is 2004.''

Van Hove wil zich in Amsterdam gaan concentreren op toneel voor de grote zaal, en met die voorstellingen wil hij meer naar het buitenland. Zowel Toneelgroep Amsterdam als de Stadsschouwburg zullen in zijn visie profiteren van het internationale netwerk dat hij via het Holland Festival kan aanspreken. En andersom. Het Nederlandse theater verdient meer dan de incidentele lof op festivals. ,,De regisseurs die twintig jaar geleden begonnen met avant-gardeproducties, maken nu voorstellingen voor de grote zaal, en dat heeft geleid tot een unieke mengeling van experiment en mainstream. Daarom zetten we het Nederlandse toneel ook eenmalig in het zonnetje tijdens het komende Holland Festival.''

Dat botst nogal met de traditie van het Holland Festival, waar normaliter juist de fine fleur uit het buitenland te zien was.

,,Ik heb alle makers uitgedaagd om speciaal voor het festival voorstellingen te maken, het is bepaald geen voorproefje van het komende seizoen. Decennia lang zijn Nederlandse muziekensembles op deze manier naar voren geschoven, nu is het tijd voor het toneel. Waarom hoor je deze kritiek nooit als er een stukje van Louis Andriessen wordt gespeeld op het Holland Festival?''

Het acteursensemble van Toneelgroep Amsterdam zal worden uitgebreid van 20 naar 25, sommige vertrouwde medewerkers zullen het gezelschap verlaten. En Van Hove wordt `directeur', een functie waarin hij het artistiek en zakelijk leiderschap zal combineren. Vanwaar die ambitie?

,,Dat is ook weer zoiets dat journalisten maar niet willen snappen. Die scheiding tussen artistieke en zakelijke leiding is volkomen achterhaald. Theater is een bedrijf en de artistieke visie is gekoppeld aan de praktische omstandigheden. De regisseur is geen prinses op de erwt die in isolement zijn ideeën koestert. Ik geloof in een globale visie op het bedrijf, als maker wil ik ook zeggenschap hebben over de publiciteit rond mijn voorstelling.''

Niet elke kunstenaar vind het leuk om met sponsors of subsidiënten te praten.

,,Onzin, als je een sponsor enthousiast kunt maken voor je plannen, heb je daar later alleen maar profijt van omdat je je visie hebt moeten verwoorden. Zo'n sponsor praat ook liever met iemand die het overzicht heeft, in plaats van met een afgevaardigde.''

Terug naar de combinatie Toneelgroep Amsterdam en Holland Festival. Zo vreemd is het toch niet, die twijfel over zo'n zware dubbelfunctie?

,,Maar het gaat al drie jaar goed! Ik doe al drie jaar het Holland Festival in combinatie met Het Zuidelijk Toneel, en je kunt niet beweren dat een van de twee daar onder lijdt.''

Toneelgroep Amsterdam is aanmerkelijk groter dan Het Zuidelijk Toneel.

,,Het is een zwaarder takenpakket, maar ik ben ook zwaarder omringd met medewerkers. Drie stafhoofden zullen mij veel werk uit handen nemen, en bij het Holland Festival heb ik Jacques van Veen naast mij voor de dagelijkse leiding. En vergeet het grootste voordeel niet: binnenkort ben ik niet meer vier uur onderweg voor een afspraak in Amsterdam.''