Letterkermis

De VPRO is voor haar doen actueel, want de kijkers krijgen het hele Boekenbal te zien met de avonturen van Freek en Harry, twee weken nadat die in werkelijkheid hebben plaatsgevonden. Reeds.

Wat zou het toch zijn, die afschuw van live televisie bij de Verenigde Progressieven? Is het niet artistiek? Doen ze hun best om de op live gestelde kijkers af te laten vallen omdat die niet de juiste mentaliteit hebben? Zitten ze dag en nacht te monteren aan een beeldsculptuur met driedubbele bodems? Of had een deel van de staf nog wat roostervrije dagen?

Het kan ook zijn dat ze de coördinatie niet voor elkaar hebben en dat niemand wilde wijken voor het Boekenbal. Dinsdag is geen VPRO-avond. Maar zodra er een voetbalwedstrijd is, wordt de hele programmering van Net3 omvergekegeld. Een avondje Deportivo La Coruña tegen Arsenal en geen televisiegids is nog te vertrouwen. Wil ik Midas Dekkers zien en blijkt die allang voorbij te zijn. Maar ja, een internationale wedstrijd gaat voor, want Net3 is ,,kosmopolitisch''.

Het blijft een merkwaardige vorm van profilering. Wordt de prijs voor het marktaandeel niet te hoog als voetbal en Studio Sport naar Net3 gaan, alleen om de kijkcijfers en de reclametarieven omhoog te krikken? Daartegenover staat het beleid om het marktaandeel voor het Boekenbal zo laag mogelijk te houden, want wie wil de kunstzinnige interpretatie nog zien als alles al uitgebreid is beschreven en becommentarieerd? Als er iets overeind blijft in de vergruizing van satelliet, internet en digitalisering, is het de overweldigende belangstelling voor live televisie. Geen zuil zou dat verlangen van de kijker nog mogen versperren. Ze hebben nog heel wat te doen bij Net3.

RTL-Nieuws mocht voor haar nieuwsuitzending een paar beelden van de VPRO lenen, zodat ik 's avonds laat nog kon zien hoe Freek de Jonge naast een stapel hout Harry Mulisch om een vuurtje vroeg om diens boek te verbranden. Iedereen lachen, Mulisch ook, alles weer koek en ei, vrienden samen, eind goed al goed. Kortom het oud-Hollandse schimmengevecht met een principieel begin en een drassig einde.

Het was over het algemeen mager met de Boekenweek, dit jaar. Netwerk bracht nog een itempje over de valse citaten van recensenten op flapteksten, Nova vroeg schrijvers bij de ingang van het bal om kwinkslagen over de klassieke literatuur. Harry Mulisch, soeverein schrijver van het boekenweekgeschenk, heb ik werkelijk overal gezien, grootmoedig antwoordend op de onbenulligste vragen. Altijd wilde hij de interviewers een plezier doen en zijn mening geven.

En alom aanwezig, niet op het ongezonde bal, maar wel in rookvrije studio's, was Maarten 't Hart, die voor van alles en nog wat wordt gevraagd, nooit over literatuur, wel over geloofskwesties, vegetarisme, over Bach. Sinds hij soms als vrouw verkleed gaat – gewoon als hij er zin in heeft, zegt hij – is hij na enige obscure jaren een tweede publicitair leven begonnen. Die krenterige kleiverbouwer heeft onverwachte kanten waar je bij een talkshow goed mee voor de dag kunt komen. ,,Een deerne in lokkend postuur'', heet zijn pas uitgekomen dagboek. Zijn vrouw ziet het niet zo zitten maar Hanneke Groenteman deed in De Plantage net of ze niet begreep waarom hij zich zo graag als vrouw verkleedt. Ze had hem eerst wel uitgebreid geprezen hoe mooi, fantastisch en geweldig het was. De antifeminist van vroeger laat nu toch zijn zachte kanten zien. Hij mocht ook vertellen over zijn boezemfibrillaties, verminderende gezichtsvermogen en andere kwaaltjes. Hij wil nooit in een ziekenhuis, zei hij. Wie wel? Maar voor hem is die afschuw van ziekenhuizen een nieuwe religie. Nu God heeft afgedaan, rekent hij op de wonderbare werking van zelf geteelde worteltjes en veel fruit. ,,Ik moet wel vaak naar de wc'', bekende hij. Hoe kan een andere schrijver dit nog overtreffen? Monster van Frankenstein, Dorian Gray?