`Medusa' is een overval op jongeren

In een klein zaaltje bovenin de Amsterdamse Melkweg doen elf jongeren ruig. Zij werden dit jaar uitverkoren om mee te spelen in de jongerenproductie van Toneelgroep Amsterdam, een sympathieke traditie. De echte acteurs van Toneelgroep Amsterdam spelen nu het door de kritiek neergesabelde Jeanne d'Arc van de slachthuizen van Bertolt Brecht, in de regie van Falk Richter. De elf jongeren, tussen de veertien en twintig jaar oud, spelen het losjes op Brechts eerste stuk Baal geinspireerde Balen, geregisseerd door Fred Goessens.

Balen is een rommelig stuk, zonder rustpunten, met een hoop lawaai. Het gaat over een jonge dichter die in de goot belandt, zoals ook al het andere jonge, eens zo hoopvol gestemde talent uit zijn omgeving. Men raakt aan de drugs en de drank, wordt zwerver of hoer, pleegt zelfmoord of wordt omgebracht. Overtuigend is het niet, al gaan veel spelers letterlijk met de billen bloot. Aandoenlijk is het wel. Maar het wekken van vertedering was vast niet wat Goessens met Balen voor ogen stond.

Het decor is prachtig, een stellage vol kamertjes waarin je de personages kunt `bespieden'. Zo zijn ze thuis, zo zijn ze allemaal bij elkaar, als er weer eens een `woest' feest is op de speelvloer in het midden. Leuk zijn twee giechelende vriendinnen, die met allerlei gillerige uithaaltjes bespreken hoe Hunkemoller niet eens AA-behaatjes verkoopt, hoe er nare zwarte haren op allerlei voorheen poezelige gebieden van hun jonge meisjes-lichamen beginnen te groeien. De verloedering die volgt, uit zich voornamelijk in het touperen van hun haren en het opsmeren van teveel lippenstift.

Veelbelovend acteertalent lijkt, anders dan in de jongerenproducties van de afgelopen twee jaar, afwezig. Maar het hijgerige stuk biedt ook weinig kans daarvan blijk te geven, en de regisseur heeft zijn jonge acteurs wel erg aan hun lot overgelaten.

Voor jongeren bedoeld, niet door jongeren gespeeld, is Medusa, een voorstelling geboren uit de samenwerking van het Groningse gezelschap De Citadel en het Utrechtse Mevrouw Smit. Dat is mild gezegd, want Medusa is een regelrechte overval op jongeren. Het idee is dat de vier acteurs, uitbundig geschminkt en gekleed, voor de leerlingen onverwachts het klaslokaal komen binnen marcheren en de les overnemen. Een uitbundige, zeer geestige voorstelling is Medusa, met een tekst van Bouke Oldenhof. De acteurs zingen, een speelt accordeon, ze springen op de tafels en eigenen zich de hele ruimte toe.

Poseidon, in een blauwe mantel vol vissen, Medusa, haar hoofd vol armetierig kronkelende wurm-vlechtjes, Pallas Athene met een blikkerend schild en Perseus, in een wat oenige wapenrok; het is ineens volkomen reëel dat ze zomaar op een school opduiken. In laconieke spreektaal gaat het over de consequenties van het al dan niet onsterfelijk zijn, over de verschillen tussen goden en mensen, over het leven en de liefde en het thema van de boekenweek. Zelden wisselt de stemming in een klaslokaal tijdens een lesuur zo vaak en zo volkomen, want al is er veel om bulderend om te lachen, de spanning is op het eind van de voorstelling om te snijden. De leerlingen zullen onthutst en verrijkt achter blijven.

Jeugdtheater: 1. Balen, jongerenproductie door Toneelgroep Amsterdam. Tekst: Esther Pierik. Regie: Fred Goessens. Spel: Henk Brouwer, Annelot Dits, Mirthe Klieverink e.a. Gezien: 10/3, Melkweg Amsterdam. Alleen te zien in Amsterdam, t/m 16/4. Inl. 020-5237800.

2. Medusa, door Mevrouw Smit/De Citadel. Tekst: Bouke Oldenhof. Regie: Silvia Andringa. Spel: Wieky de Boer, Winie Froeling e.a. Vanaf 13 jaar. Gezien: 11/3, Barlaeus Gymnasium Amsterdam. Nog te zien o.a. 13 en 14/4 Tweetakt Den Bosch, 3/5 De Meervaart Amsterdam. Inl. 050-5751484.