Brandstapel staat al klaar in Carré

De brandstapel in Carré staat klaar. Ondanks kritiek blijft cabaretier Freek de Jonge zinspelen op het feit dat hij vanavond in zijn openingsvoorstelling van het Boekenbal het boekenweekgeschenk van Hary Mulisch wil verbranden. ,,Dit boek moet branden, ter nagedachtenis aan Rainer Werner Fassbinder!'' riep De Jonge gisteravond in Carré terwijl hij Mulisch' boekje boven een grote bundel takkenbossen op het podium hield. ,,Morgen gaat de brand er in, dan is het To Burn or Not To Burn'', zei De Jonge in de eerste officiële `openbare' voorstelling van zijn programma De conferencier, het boekenweekgeschenk en de leugen, waarmee hij vanavond het besloten Boekenbal in theater Carré opent.

Het boekje van Mulisch moet wat De Jonge betreft branden ter ere van de provocerende kunst, zoals Fassbinder die maakte. Want met deze boekverbranding kan De Jonge goedmaken wat hij naar zijn gevoel in 1987 fout had gedaan. Toen heeft hij op aandrang van de acteur Jules Croiset geprotesteerd tegen het opvoeren van Fassbinders stuk Het vuil, de stad en de dood, dat volgens Croiset en verschilende joodse organisaties `antisemitische tendenzen' bevat. `Mea culpa, mea maxima culpa', zei De Jonge als excuus aan de overleden Fassbinder. De Jonge had met zijn protest tegen zijn principe gehandeld: hij is tegen het verbieden van opvoeringen, zegt hij nu.

Door dit `boekenweekgeschenk uit de hemel' te verbranden kan De Jonge die fout goedmaken, en laten zien dat hij voor kunstenaars is zoals Fassbinder, voor wie de kunst ernst is, en niet een spel van iemand die achter zijn schrijftafel een verhaal schrijft `met een pijpje naar keuze'.

Mulisch baseerde zijn boekenweekgeschenk Het theater, de brief en de waarheid op de affaire Croiset die op de zaak-Fassbinder volgde: de acteur `ontvoerde' zichzelf en beweerde dat antisemieten dat gedaan hadden. Ook stuurde hij namens hen dreigbrieven aan onder anderen Freek de Jonge, die onder politiebewaking werd gesteld. Mulisch verwerkte de geschiedenis van Croiset tot een fictief verhaal. Volgens De Jonge is het boek een rehabilitatie van Croiset. In zijn programma legt De Jonge uit hoe hij er toe kwam om mee te doen met de actie (,,We waren vrienden, ik voelde me joodser dan Ronnie Naftaniël'') en wat daarna gebeurde.

Op `advies van de kroonprins' heeft De Jonge zijn plannen om het boekje te verbanden uit laten lekken naar de pers, zei hij naar aanleiding van de commotie die ontstond nadat in deze krant een verslag van een try-out van zijn optreden stond. Die opmerking over boekverbranding lokte zware kritiek uit. Mulisch zei in deze krant dat het hem `aan Goebbels' deed denken. Maar de auteur liet weten vanavond wel naar de openingsvoorstelling van De Jonge op het Boekenbal te komen.