Kersenbijter is iets té grappig

Royce, de illusionist en Mandy, zijn `slanke assistente', Agnetha Magnetha, `het meisje van 3000 pond', Franckie Davidson met zijn `tropical-balloon-show' en `de jongedames van quick silver dance a-go-go' treden op voor een zaal met `zieke tweevoetertjes', maar daarvan krijgen wij niets te zien. We zien de rijk uitgedoste artiesten met gouden glitters, veren boa's en diepe decolleté's uitsluitend voor of na hun act in het kille stenen trappenhuis van centrum De Kersenbijter. De kersenbijter, een nieuw stuk van het duo Peer Wittenbols (schrijver) en Rob Ligthert (regisseur), speelt zich af achter de schermen van een benefietvoorstelling voor `kinderen zonder kanker'. Het blijkt flink te rommelen, daar buiten het zicht van de schijnwerpers, zodat de organisator zich in het zweet moet werken om de avond tot een goed einde te brengen.

De kersenbijter is de tiende en laatste voorstelling van het opmerkelijke theatergroepje De Federatie dat volgend jaar zal fuseren met Theater van het Oosten in Arnhem. Dat het eigenzinnige karakter van De Federatie daar behouden blijft lijkt niet onwaarschijnlijk, aangezien Ligthert en Wittenbols hun samenwerking zullen voortzetten. Kenmerkend voor hun stukken zijn de komisch verdraaide spreektaal en het verhevigde realisme op het toneel, een combinatie die de vaak treurige werkelijkheid van de personages licht verteerbaar maakt.

Ook De kersenbijter is zo opgezet. Het is de eerste klucht van het tweetal en het bezit tal van ludieke elementen die het stuk er op papier veelbelovend doen uitzien: achtervolgingen in het donker, verdwijntrucs, gedaanteverwisselingen, nepbaarden en stagnerende ritsen. In de grauwe catacomben van centrum De Kersenbijter (vormgegeven door Matt Vermeulen) vliegt het variété-volk elkaar in de haren. Hopeloze verliefdheden, ontboezemingen, misverstanden, verwarringen, wraak en jaloezie drijven de spanning aardig op en dat alles lijkt een dolle avond te kunnen opleveren.

Inderdaad heeft de voorstelling grappige scènes en herkenbare Wittenbols-zinnetjes die een gevoelig oor voor taalcliché's en modieuze formuleringen verraden (,,Communiceer de vraag dan nog eens''), maar toch bevredigt het stuk niet. Gek genoeg is in dit geval juist dat taalgebruik soms te veel van het goede. De humor ligt er te dik bovenop in deze klucht, ook in het spel. Met name George van Houts speelt te nadrukkelijk een komisch type. Een meer ingehouden speelstijl, van bijvoorbeeld Juul Vrijdag, werkt beter.

De kersenbijter begint erg leuk met een wollige toespraak van de organisator (,,Waar ik voor sta is een deel organisatie die ik mag doen en moet doen''), maar al gauw daarna zakt de voorstelling in en dan duurt het een tijd voordat het spel enige vaart krijgt.

Misschien komt de humor van Wittenbols en Ligthert beter tot zijn recht in een oer-Hollands kamerstuk over de gewone man als Noordeloos, een van hun vorige stukken.

Voorstelling: De kersenbijter, van Peer Wittenbols door theatergroep De Federatie. Regie: Rob Ligthert. Spel: Juul Vrijdag, Anne Martien Lousberg, Pieter Bouwman, George van Houts, e.a. Gezien: 11/3 Rozentheater Amsterdam. Aldaar t/m 18/3; 22 t/m 25/3 Plaza Futura Eindhoven; 28/3 t/m 1/4 Toneelacademie Maastricht. Inl: 043-3252770.