`Angies Roadshow' leidt Merkel naar succes in CDU

De CDU-partijsecretaris Angela Merkel reist heel Duitsland af om bij de basis van de partij te peilen wie de nieuwe partijvoorzitter moet worden. Het antwoord is duidelijk: zijzelf.

Angela Merkel, CDU-partijsecretaris, kijkt verrast. Zodra de bedrijvige architect Massud Habibi voor het podium zijn kunstwerk heeft onthuld, begint ze hartelijk te lachen. Hij heeft een plastiek van ijzer voor haar gemaakt – een `trap naar succes' voor Angela.

Als het aan de basis van de Duitse CDU ligt, is het duidelijk wie de nieuwe voorzitter van de partij wordt: deze Oost-Duitse vrouw van 45 jaar uit Mecklenburg Voorpommeren, die nog door Helmut Kohl is ontdekt (`mein Mädchen') maar openlijk brak met de oud-kanselier toen diens illegale financiële strapatsen met partijgelden aan het licht kwamen.

Zo'n 1.500 partijgangers uit de omgeving zijn naar de Burgherrenhalle in Kaiserslautern gekomen om Merkel te horen spreken. Ooit was keizer Frederik Barbarossa er en de jagers uit de Kurpfalz dwaalden er door de wouden. Nu was Merkel naar de stad van de `rode duivels' gereisd, waar het de CDU na dertig jaar SPD-bestuur is gelukt de burgemeester te leveren.

Merkel is op tournee door het land om, geflankeerd door de afgetreden partijleider Wolfgang Schäuble, opheldering te geven over het financiële schandaal en te praten over de toekomst van de gedemoraliseerde partij. Maar Angies Roadshow, zoals de CSU de bijeenkomsten denigrerend noemt, omdat de Beiers moeilijk kunnen wennen aan een mogelijke vrouw aan de top, is een verkapte verkiezingscampagne geworden. Begin april kiest de partij een nieuwe voorzitter en het bestuur wil bij haar voordracht goed naar de basis luisteren.

De ster van Merkel komt steeds hoger aan de CDU-hemel te staan nu haar belangrijkste rivaal, oud-minister Volker Rühe, zich na de verkiezingsnederlaag in Sleeswijk-Holstein heeft teruggetrokken. De ministers-presidenten Vogel (Thüringen) en Biedenkopf (Saksen) zijn als 60-plussers weinig geloofwaardig voor een frisse start.

Sinds de uitbarsting van het zwart-geld-schandaal, dat de CDU in een diepe crisis stortte, heeft Merkel zich van een schijnbaar argeloze vrouw tot rots in de branding ontwikkeld. ,,Merkel heeft al die maanden de kastanjes uit het vuur gehaald'', zegt Reinhold Mannweiler, burgemeester in het kleine Trippstadt. ,,Ze heeft de winkel draaiende gehouden, ze heeft in deze moeilijke tijd steeds de klappen opgevangen en is niet bang kritiek te spuien.'' Merkel is standvastig. ,,Het zou geweldig zijn als zij voorzitter wordt.''

Net als vele anderen is Mannweiler speciaal naar de Burgherrenhalle gekomen om Merkel ,,van dichtbij te zien en te horen''. Want de regionale bijeenkomsten in het hele land zijn vooral bedoeld als uitlaatklep in verband met de onverkwikkelijke affaire. ,,We moeten er samen over praten hoe deze fouten in de toekomst voorkomen kunnen worden'', laat Merkel de zaal weten. Het kan niet zo zijn dat men enkel aan Zwitserland en Liechtenstein denkt zodra men onze naam hoort, zegt Schäuble.

Merkel en Schäuble hebben zich in Kaiserslautern in het hol van de leeuw gewaagd, want de stad in Rijnland-Palts ligt middenin de Heimat van Helmut Kohl, die hier zijn carrière als minister-president begon. Het zit een aantal oudere leden dan ook helemaal niet lekker, dat de man die 25 jaar lang de partij en 16 jaar het land heeft geleid, enkel nog als charlatan wordt afgeschilderd. ,,Mijn vriend Helmut Kohl heeft fouten gemaakt'', zegt Bernhard Ball, een grijze heer uit Ludwigshafen, die naar de microfoon is gestapt. ,,Maar hij heeft niet gelogen, hij was niet omkoopbaar en hij heeft niemand bedrogen.'' Hij vindt het beschamend dat Kohls hulpactie om 6 miljoen mark voor de partij te verzamelen door sommigen als `aflaten' wordt afgedaan. Wil de partijtop laten weten hoe ze in de toekomst met Kohl wil omgaan?

De meeste vragenstellers zijn minder mild. ,,Ik hield hem voor een grote Pfälzer. Maar ik ben diep teleurgesteld'', zegt een `kleine partijganger'. Hij eist dat Kohl zijn Bondsdagmandaat neerlegt. ,,We moeten met een schone lei beginnen.'' Anderen noemen Kohls verdiensten onbetwistbaar, ,,maar even onbetwistbaar zijn z'n grote fouten. Verloren vertrouwen kun je niet terugkopen''.

Schäuble gaat het te ver Kohl uit de partij te zetten. Maar iemand een erewoord geven en dan denken dat de zaak is afgedaan - dat gaat niet. Niets is in orde totdat de zaak is opgehelderd. ,,Iedereen moet zich aan de regels van de rechtsstaat houden''. Hans-Georg Hansen uit Andernach heeft genoeg van de zwarte koffers die hij met carnaval heeft gezien. Het vertrouwen van de basis is ongebroken, weet hij. Wanneer gaan we weer oppositie voeren?

Dat is precies wat Merkel en Schäuble willen. De werkloosheid, de pensioenen, de gezondheidszorg, Europa – de problemen schreeuwen om een antwoord. Denk daarover na, waarschuwt Schäuble. Na bijna vier uur discussie zijn de partijgangers opgelucht. Ze hebben stoom afblazen.

,,Ik bespeur een nieuw begin'', zegt Bernhard Bauer. ,,De resignatie is weg'', meent een professor. We moeten doorgaan met deze Streitkultur! En Angela Merkel? De CDU-voorzitter in Rijnland-Palts, Christoph Böhr, prees haar als moedige, slimme vrouw die geen blad voor de mond neemt. ,,Het is gelopen. Ze wordt het'', zei hij na afloop in de Bierstube. Het luide boe-geroep in de zaal tegen de ,,brave huisvader'', die Merkel aanviel omdat ze gelijke rechten voor homo's en lesbiennes bepleit, was veelbetekenend.