Vorstelijke kortingen

Minister Peper is niet de enige die rijdt in een auto met `vip-korting'. Veel bekende Nederlanders hebben zelfs een gratis auto. De opvallendste vip-rijder is prins Pieter-Christiaan.

Het zou een quizvraag kunnen zijn. Wat hebben programmamaker Willibrord Frequin, zeiler Roy Heiner, zanger Gerard Joling, oud-voetbaltrainer Rinus Michels, prins Pieter-Christiaan en actrice Monique van de Ven met elkaar gemeen? Het antwoord is: allen rijden in een auto waarop ze korting kregen omdat ze bekend zijn.

Relatie-korting, vip-korting, prominenten-korting, `bekende Nederlander'-korting – de benaming verschilt per importeur, maar het principe is steeds gelijk. Een bekend gezicht achter het stuur of op de achterbank van hun auto is veel importeurs wat waard. Artiesten, sporters, televisiesterren, Miss Holland, de sterkste-man-van-Nederland – iedereen die regelmatig in de schijnwerpers staat, kan in de showroom munt slaan uit zijn bekendheid.

Dat kabinetsleden ook gebruik kunnen maken van de `bekende Nederlander'-korting, bleek vorige week uit onderzoek van deze krant. Tegen de regels die gelden voor rijkspersonenauto's accepteerde minister Peper van Binnenlandse Zaken twee jaar geleden een fikse korting op zijn iets te dure dienstauto, een Chrysler 300M 3.5 V6.

Een rondgang langs de auto-importeurs in Nederland maakt duidelijk dat de minister verkeert in prominent en groot gezelschap. Een auto-met-korting is een voorrecht dat veel bekende Nederlanders genieten. Vip-korting is een geïnstitutionaliseerd fenomeen, compleet met foldertjes en formulieren. Veel prominenten zullen zelfs lachen om de 12 procent korting die Peper kreeg. Aanzienlijk hogere kortingen zijn gangbaar. Sommige vips rijden voor niks, een enkeling wenst zelfs alleen tegen betaling in een gratis auto te rijden.

Gratis gastank

Pianist Jan Vayne weet er alles van. Jarenlang reed de muzikant in oude auto's van klus naar klus. Maar 60.000 kilometer per seizoen in een klassieke Citroën DS brengt risico's met zich mee: regelmatig stond de pianist met panne langs de weg. Toen Daewoo hem in 1996 polste of hij in een nieuwe Nexia wilde rijden, ging Vayne onmiddellijk overstag. ,,Op verzoek plaatsten ze er nog een gastank in ook. Alles gratis, ik was als een kind zo blij', zegt Vayne.

Representatief vond de pianist de Zuid-Koreaanse middenklasser niet. Maar dat was een kwestie van de auto bij optredens om de hoek parkeren. Later kreeg Vayne het aanbod van Renault om gratis in een Mégane Scénic te gaan rijden. Ook het comfort van de kleine ruimtewagen viel de pianist tegen. Het werd tijd voor een grote, luxueuze auto. Vayne: ,,Bij Audi wisten ze dat ik een andere auto wilde. De dealer bood me een A6 aan met 30 of 35 procent korting. Om iets terug te doen wil ik best een keer voor ze optreden, maar Audi heeft nooit een tegenprestatie verlangd.'

Marcel Bertsch van MB Entertainment Services in Almere, de manager van fluitiste Berdien Stenberg, bevestigt de woorden van Vayne. ,,Een artiest die hot is, kan enorme korting bedingen. Zeker 30 procent, of je rijdt een tijdje gratis. Het is de taak van de manager om dit soort softsponsorrelaties goed te regelen. Berdien rijdt al een jaar of tien in een Toyota. In ruil daarvoor vermelden we het merk op platenhoezen en uitdeelfoto's. Soms werkt ze ook mee aan fotosessies of verzorgt ze salonoptredens van de importeur.'

Hoe bekender de artiest, hoe beter de afspraken, zegt Bertsch. ,,Iemand als Marco Borsato kan als hij dat wil een zeer goede deal sluiten. Maar je hebt ook van die overnightwonders die denken dat ze alleen maar achterover hoeven te leunen. Importeurs kijken ook naar de lengte van je carrière. Ik kan me bijvoorbeeld goed voorstellen waarom Opel jarenlang Lee Towers heeft gesponsord.'

Tegenprestatie

De hoogte van de korting, de motieven van de importeurs en de verlangde tegenprestaties verschillen sterk. Van minister Peper wordt geen tegenprestatie verlangd. Af en toe een glimp van zijn limousine in Den Haag Vandaag is voor de dealer en importeur voldoende `toegevoegde waarde'. Maar vaak verlangt de importeur wél een duidelijk omschreven tegenprestatie en sluit hij een zogenoemde barter-overeenkomst: in ruil voor korting of een gratis auto verleent de bekende Nederlander diensten. Dat kan variëren van een handtekeningensessie op de AutoRAI, tot een optreden bij een dealeropening of een vraaggesprek met het promotiemagazine van de importeur.

Indien een artiest een tegenprestatie levert, moet hij de verkregen korting in zijn belastingaangifte als `inkomsten' opgeven. De Belastingdienst heeft het evenwel moeilijk met het opsporen van dergelijke inkomsten als de artiest ze verzwijgt. Van dit soort zaken plegen de importeur en de artiest namelijk weinig of niets op papier te zetten.

Bij DaimlerChrysler Nederland, de importeur van Mercedes, Chrysler en Smart, is Hubert Dubbelman de beheerder van het speciale vip-fonds. ,,In 99 procent van de gevallen gaat het initiatief van de prominenten uit. Wij bellen niet met de boodschap: `Wordt het niet eens tijd dat u Mercedes gaat rijden?' De vips moeten zich bij een dealer melden. De dealer geeft korting en wij geven korting. Op een speciaal formulier geeft de verkoper van de auto aan op welke wijze hij zaken wil doen met de vip. In principe geven wij alleen korting op basis van diensten. De hoogte van de korting is onderhandelbaar maar gelimiteerd. Waar de grens ligt, zeg ik niet.'

Op jaarbasis honoreert Mercedes zo'n 25 aanvragen voor de vip-regeling. De importeur wijst beduidend meer verzoeken af. Mona, een van de bewoonsters van het Big Brother-huis, belde onlangs bijvoorbeeld tevergeefs met DaimlerChrysler. ,,De vip moet passen bij onze doelgroep', verduidelijkt Dubbelman het toelatingsbeleid. ,,Mensen voelen zich soms veel sneller beroemd dan wij ze als bekende Nederlander herkennen.' Ook artiesten die rondbellen om te kijken bij welke importeur ze de hoogste korting krijgen, zeeft de manager er geroutineerd uit. Mercedes zweert daarentegen trouw aan sporters en artiesten die al erg lang Mercedes rijden. Ook als hun bekendheid tanende is kunnen zij blijven aankloppen voor een nieuwe afspraak.

Goede tijden, slechte tijden

De `bekende Nederlander'-korting kent rangen en standen. Prominenten met een grote landelijke bekendheid als Johan Cruijff, Rinus Michels, Peter Post, Jos Verstappen, Gordon en Gerard Joling zijn vaste klanten in het vip-programma van Mercedes. Ook andere prestigieuze automerken kunnen pronken met klinkende namen. Violist/dirigent Jaap van Zweden maakt reclame voor Audi. Topzeiler Roy Heiner heeft een overeenkomst met Volvo Nederland.

Een volumemerk als Opel is vooral actief in de sportwereld. Opel sponsort het Davis-Cuptennisteam, de voetbalclub Feyenoord en het Nederlands elftal. Bondscoach Frank Rijkaard is een van de drie `ambassadeurs' van Opel Europa en maakt reclame voor zijn Frontera-terreinwagen.

Ford Nederland richt zich meer op de kunstwereld. Voor de Vereniging Intellectueel Eigendom (VIE), waarbij ruim 500 uitvoerende kunstenaars zijn aangesloten, maakte de importeur een foldertje. Daarin biedt de importeur alle VIE-leden een ,,aantrekkelijke financiële tegemoetkoming' als ze besluiten een Ford te kopen. Zanger Guus Meeuwis kocht zo onlangs een Transit voor zijn begeleidingsgroep.

Merken met minder aanzien hebben ook artiesten met minder aanzien. Mitsubishi sloot overeenkomsten met Berend Veneberg, de sterkste-man-van-Nederland, de popgroep City to City en RTL-verslaggever Allard Kalf. Škoda presenteerde vorige week vol trots het `nieuwe gezicht' van de Fabia, tv-presentatrice Paulien Huizinga, tot voor kort nog `testrijder' bij Daewoo. Ook actrice Renée Soutendijk, zangeres Jenny Arean en tv-presentatrice Maya Eksteen rijden in een gesponsorde Škoda.

Daewoo, het Zuid-Koreaanse merk dat in 1995 de Nederlandse markt betrad, is vanaf de introductie zeer actief met bekende Nederlanders. In Daewoo for you, het tijdschrift dat viermaal per jaar bij alle Daewoo-rijders in de bus valt, geurt het merk daar graag mee. Programmamaker Willibrord Frequin van SBS6 legt in het laatste nummer uit dat Daewoo brutale auto's maakt, ,,uitermate geschikt voor de brutaalste verslaggever van Nederland'. Uit een foto en de begeleidende tekst valt op te maken dat Frequin bij reportages zijn best doet om regelmatig met zijn zilvergrijze Leganza het beeld in te rijden.

Jaarlijks stelt Daewoo aan zo'n tien tot vijftien `vip-rijders' gratis een auto ter beschikking. Vooral soapacteurs en presentatoren van de commerciële zenders maken van deze mogelijkheid gebruik. ,,Wij krijgen veel telefoontjes van bekende Nederlanders', zegt John Vroom, director of communications van Daewoo. ,,We kiezen voor jong televisietalent. Veejay Tooske van de muziekzender TMF rijdt bijvoorbeeld in een Matiz. We hopen dat kinderen van aspirantkopers dat gaaf vinden.'

De opvallendste vip-rijder van Daewoo is prins Pieter-Christiaan, de derde zoon van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven. In het jongste nummer van Daewoo for you poseert de prins onder de kop `Royalty rijdt Daewoo' lachend op de motorkap van zijn Nubira, ,,alweer zijn derde Daewoo'. Aan het hof werd de prins behoorlijk gepest met zijn nieuwe auto, blijkt uit de begeleidende tekst: ,,Eerst werd er nog weleens wat lacherig gedaan als hij zijn Daewoo parkeerde tussen het wagenpark van het koninklijk huis. Maar nu wordt de auto vol aandacht bekeken. Pieter-Christiaan maakt veel kilometers in zijn auto en is zeer te spreken over de rijeigenschappen van zijn sportieve blauwe Daewoo.'

De prins reed in 1995/1996 gratis in een Nexia en sloot daarna huurovereenkomsten met de importeur voor zijn nieuwe Daewoo's, vertelt Vroom. Volgens de pr-man is er sprake van een gentleman's agreement met het koninklijk huis. Slechts in beperkte mate wordt de prins ingezet ,,als middel in het communicatietraject', zoals Vroom het uitdrukt.

Volgens een woordvoerder van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) is Pieter-Christiaan de enige prins die een verbintenis heeft met een auto-importeur. Van reclame is volgens de RVD geen sprake: ,,Daewoo for you is een blad met een controlled circulation voor mensen die al hebben gekozen voor een auto van Daewoo.'

Pronken met de auto's van het koninklijk huis is taboe, zegt woordvoerder André Jonker van Ford Nederland, sinds decennia de hofleverancier. Koningin Beatrix laat zich, net als premier Kok, in een Ford Scorpio rondrijden. Zakelijk gezien zou Ford daar graag ruchtbaarheid aan willen geven, maar dat acht Jonker ,,ethisch niet verantwoord'. Zelfs de auto's die aan het eind van de leaseperiode terugkomen van het paleis, verdwijnen geruisloos in het tweedehandscircuit. Een dealer die ooit opzichtig adverteerde met een koninklijke occasion werd door Ford snel op de vingers getikt.

Binnenkort stapt het koninklijk huis over op auto's van Ford-dochter Volvo. De Scorpio is uit productie en omdat Ford geen nieuw topmodel heeft, bestelde het hof na overleg 16 auto's bij Volvo: 15 exemplaren van de S80 en een V70. ,,Wij zijn daar zeer blij mee', zegt woordvoerder Jeroen Maas. ,,Het geeft toch een bepaalde uitstraling als de koningin in een Volvo komt voorrijden.'

Miss Nederland

Niet alle importeurs wachten af welke bekende personen bellen. Marketingmensen benaderen soms zelf iemand die goed past bij de doelgroep van een nieuw model. Niet alle vips zijn daarvan gediend. Zangeres Anouk beklaagde zich onlangs in een vraaggesprek met Nieuwe Revu over een telefoontje van Smart. Het verzoek om een half jaar gratis in het mini-autootje rond te rijden bestempelde zij als het meest absurde zakelijke aanbod dat haar was gedaan. ,,Iedereen die in een Smart rijdt is een randdebiel.'

De Rotterdamse Smart-dealer Erik-Jan Teunissen kan de eigenzinnigheid van de Haagse zangeres wel waarderen. ,,Anouk heeft precies de dwarsheid die bij Smart past.' Dwarsheid is wat Frans Bauer juist mist. Een verzoek van de volkszanger wimpelde Smart af. ,,Laat hem maar lekker in een Mercedes rondrijden', zegt Teunissen.

Smart doet veel moeite om de juiste prominenten in de vrolijke tweezitters te krijgen. Dat lukte met de rijbewijsloze zanger / schilder / drugsgebruiker Herman Brood. Maar andere prominenten stellen volgens dealer Teunissen te hoge eisen: ,,Veel artiesten willen naast een gratis auto ook nog geld. U dacht toch niet dat Miss Nederland zonder betaling in een Škoda rondrijdt? Jan des Bouvrie wilde uit ons voorstel helaas ook een commercieel slaatje slaan.' Een lezing die de ontwerper ontkent. Van zijn medewerkers heeft Des Bouvrie begrepen dat op zijn gratis auto reclame kwam te staan. ,,`Daar begint meneer Des Bouvrie niet aan, u heeft geen idee wat dat kost' – zoiets zal er als grapje door mijn personeel wel gezegd zijn', veronderstelt Des Bouvrie, die de auto van Smart juist prijst als ,,een hartstikke leuk ding'. ,,Als ze willen mogen ze vandaag nog zo'n autootje bij me neer zetten. Maar dan wel graag een zwarte, zonder reclame erop.'

Patrick Kluivert

Wat is het nut van vip-korting? Er zijn ook importeurs die twijfelen aan de uitstraling van een bekend hoofd in een auto. Bij Audi, BMW, Citroën, Peugeot en Porsche krijgen vips in principe geen korting. Bij Citroën geldt zelfs een totale sponsorstop. Bij de importeur die voorheen zeer actief was in de filmwereld, is Monique van de Ven de laatste vip die nog een doorlopend leasecontract heeft.

Maar de telefoons bij de importeurs blijven rinkelen. Vooral de cast van Goede tijden, slechte tijden is wat dat betreft berucht. Irene Bieszke, verantwoordelijk voor het sponsorbeleid van Audi en Porsche, lacht de talrijke sponsorvoorstellen van bekende personen steeds beleefd weg. ,,Die lui hebben vaak een redelijk salaris, waarom zouden we auto's uitdelen aan mensen die ze juist moeten kopen?' Bovendien kleven er gevaren aan de formule. Bieszke noemt alleen de namen van zanger Marco Bakker en voetballer Patrick Kluivert, die beiden zijn veroordeeld omdat ze iemand doodreden. Collega Michiel Lingeman van Peugeot voegt daar aan toe: ,,Als een bekend persoon die je aan je merk hebt gekoppeld buiten de pot pist, word jij ook nat.'

Jan-Evert van Seggelen van BMW wijst op een ander gevaar. Meermalen heeft hij zien gebeuren dat artiesten drie maanden in een met korting gekochte auto rondreden en hem vervolgens met winst verkochten.

,,Wat is de toegevoegde waarde als Youp van 't Hek in een Peugeot zou rijden', vat Lingeman het probleem van de `bekende Nederlander'-korting kernachtig samen.

Historisch besef kan de Peugeot-manager niet worden ontzegd. Lang geleden sponsorde de importeur van het Franse merk de top van het Nederlandse cabaret. Wim Sonneveld, Toon Hermans, Wim Kan, Fons Jansen, Paul van Vliet – allemaal reden ze in een Peugeot en dat lieten ze op het toneel merken ook. ,,Margootje, Margootje, in je kleine Peugeootje', zong Wim Sonneveld. En Fons Jansen vroeg aan een baby: `Is dat een toetoet', waarop het kind antwoordde: `Nee, dat is een Peugeot.'

De toegevoegde waarde van Youp van 't Hek in een Peugeot? Desgevraagd weet de cabaretier het zelf ook niet. ,,Als je weet hoe ik rijd, is het ook geen pre', zegt Van 't Hek. ,,Je laten betalen door fabrikanten, zoiets is toch de dood van een cabaretier. Mensen met zoveel geld die niet boven de partijen staan, ik gruw ervan.'

Stenberg

In het artikel Vorstelijke kortingen (in het Zaterdags Bijvoegsel in de krant van 11 maart, pagina 39) staat dat fluitiste Berdien Stenberg in een Toyota rijdt. Dat is niet juist. Stenberg rijdt tegenwoordig in een auto van het merk Ford.